Markaðurinn misskildi orð seðlabankastjóra

Agnar Tómas Möller, framkvæmdastjóri sjóða hjá GAMMA, segir að höft Seðlabanka Íslands á innflæði erlends fjármagns sé aðalástæða þess að lengri tíma vaxtamunur við útlönd hafi haldist hár. Ummæli Más Guðmundssonar seðlabankastjóra um að minni vaxtamunur sé forsenda þess að hægt sé að létta á innflæðishöftunum séu því nokkuð undarleg „því eggið komi vanalega ekki á undan hænunni“.

Seðlabankastjóri tók fram á fundi í Seðlabankanum í gær, þar sem kynnt var ákvörðun peningastefnunefndar bankans um að halda stýrivöxtum óbreyttum, að vextir bankans yrðu ekki lækkaðir til þess eins að „vinda ofan af fjárstreymistækinu“. Þess í stað yrði losað um innflæðishöftin í skrefum sem tækju tillit til aðstæðna og þá ekki síst þróunar lengri tíma vaxtamismunar við útlönd.

Seðlabankinn virkjaði sérstakt fjárstreymistæki í júní í fyrra. Var þá kveðið á um að 40 prósent af innflæði fjármagns vegna fjárfestinga í skuldabréfum þyrfti að binda í eitt ár á núll prósent vöxtum.

Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, segir að ýmsir á markaði hafi túlkað orð sem Már hafi látið falla í viðtali við fréttaveitu Bloomberg í byrjun mánaðarins á þá leið að Seðlabankinn teldi sig knúinn til þess að losa um innflæðishöftin og að það væri sjálfstæð ástæða til lækkunar vaxta. Seðlabankastjóri hafi með yfirlýsingu sinni í gær reynt að leiðrétta þann misskilning.

„Það kom skýrt fram í máli seðlabankastjóra í gær að bankinn hugsar þetta öfugt. Að hann muni losa jafnt og þétt um innflæðishöftin þegar vaxtamunurinn við útlönd er orðinn það lítill að það leiði ekki til stórkostlega kviks innflæðis.

Þeir virðast þannig sjá losun innflæðishaftanna sem möguleika sem er smám saman að opnast eftir því sem vaxtaumhverfið hér færist nær því sem eðlilegt má teljast erlendis. Með vaxtalækkun hér á landi sem og hækkandi vöxtum erlendis sé ekki lengur þörf á svona ströngum innflæðishöftum.“

Agnar Tómas segir innlenda fjárfesta hafa leitað úr landi eftir að losað var um gjaldeyrishöftin í mars á sama tíma og erlendum skuldabréfafjárfestum sé haldið fyrir utan landið.

„Innflæðishöftin hafa þannig leitt til aukinna sveiflna í gengi krónunnar og hugsanlega ýtt upp verðbólguálagi sem gæti stuðlað að aðhaldssamari peningastefnu en ella. Hugsanlega hefur það riðið baggamuninn í þeirri ákvörðun Seðlabankans að halda vöxtum óbreyttum, því yfirlýsingar Seðlabankans í gær tikkuðu í öll box fyrir lækkun vaxta,“ segir hann.

Agnar Tómas bendir auk þess á að samkvæmt nýrri þjóðhagsspá Seðlabankans muni fjárfestingar fyrirtækja dragast saman á næstu árum. Það sé mikið áhyggjuefni. „Eftir að losað var um gjaldeyrishöftin vantar nauðsynlega aukið fjármagn inn í hagkerfið. Það skýtur því skökku við að Seðlabankinn skuli ekki fylgja ráðleggingum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og aflétta hömlum á erlenda lengri tíma skuldabréfafjárfestingu.“

Undir þetta tekur Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins. Hann segir Seðlabankann ekki geta lengur falið sig á bak við það að innflæðishöftin séu neyðarúrræði fyrir íslenskt efnahagslíf.

„Innflæðishöftin hefta, eðli máls samkvæmt, erlenda fjárfestingu og skaða þar með íslenskt efnahagslíf til lengri tíma litið. Höftin hafa verið við lýði í rúmlega ár þvert gegn ráðleggingum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem hefur lagt áherslu á að þau eigi ekki að gegna lykilhlutverki í hagstjórn. Það er mjög gagnrýnivert.“