Innlyksa í Hólmi en nota traktor í neyð

Magnús Guðjónsson og Guðrún Guðmundsdóttir, bændur í Hólmi í Hornafirði sjá fram á mikið tjón vegna hamfaranna fyrir austan. Nánast fullbókað hafi verið og allar tekjur af því falla niður meðan ástandið varir.

Túnin eru öll undir vatni og líklega illa farin. „Það er allt undir vatni núna og kemur ekki í ljós fyrr en áin er farin af þessu,“ segir Magnús sem óttast að túnin verði eitthvað skemmd eftir þetta. Hjónin eiga land alveg inn að Fláajökli.

„Þar fór göngubrúin nýja og síðan fór gríðarlega stórt land sem er í okkar eign; hvarf bara. Áin hefur breitt úr sér framan við svokallað Jökulfell og skolað landinu hreinlega burt.

Ekki sé um ræktað land að ræða heldur sé verðmæti þess aðallega falið í því að um fallegt útivistarsvæði sé að ræða. „Þetta er gríðarlegt tjón á landi.“

Magnús telur framkvæmd, sem gerð var fyrir fimmtán árum, að nokkru leyti um að kenna.

„Það var settur upp varnargarður þarna upp frá árið 2002 til að varna því að áin færi í austur alveg innst. Áður en þessi garður kom þá fór mikið meira vatn austur líka. Rörin sem þeir stungu í garðinn taka bara við ákveðnu magni af vatni. Þegar vatnavöxtur verður mikill þá fer meira magn af vatni vestur, sem hefði annars farið austur og í Hleypilæk, þaðan síðan í Djúpá og þeim megin út eins og það gerði alltaf áður.

Aðspurður um öryggi íbúa í Hólmi segir Magnús alla nokkuð örugga, bæði menn og dýr.

„Við höfum náttúrulega verið lokuð inni hérna en höfum nóg af nauðsynjum og erum ekkert illa haldin, en ég er búinn að prófa að fara á traktornum og get komist ef ég fer fyrir innan við bæina austan við mig og síðan út á veg. En þjóðvegurinn vestur er allur í sundur og ekki mögulegt að komast þá leiðina.“

Fé þeirra hjóna var komið í öruggt skjól áður en allt fór á kaf. „Ég var nú ekki staddur heima þegar þetta skeði en einn sveitungi minn, Bjarni Bergsson, var að verða búinn að smala fyrir mig túnið þegar ég kom heim.“ 

Hamfarir á hverju ári frá 2010

„Það hafa verið hamfarir hér nánast á hverju ári frá gosinu í Eyjafjallajökli og auðvitað fer þetta að hafa áhrif á verðlagningu hjá okkur,“ segir Sigurlaug Gissurardóttir bóndi sem rekur ferðaþjónustu á Brunnhóli. Fjörutíu manns áttu bókaða gistingu hjá Sigurlaugu þegar vatnavextir hófust en nú eru öll rúm auð vegna hamfaranna.

Aðspurð um áhrif hamfaranna á fjárfestingu í ferðaþjónustunni segir Sigurlaug: Breytingin sem hefur orðið í vexti greinarinnar frá árinu 2010 til 2017 veldur því kannski að varkárni vegna náttúruhamfara hefur vikið fyrir bjartsýni vegna aukinnar eftirspurnar. En maður fer samt að velta fyrir sér hlutum eins og rekstrarstöðvunartryggingu vegna þessara tíðu hamfara hér.“

Hringvegurinn lokaður

Þjóðvegur 1 er lokaður bæði við Hólmsá á Mýrum, þar sem vegur er í sundur, og við Steinavötn í Suðursveit þar sem brúin er svo illa farin að byggja þarf nýja brú.

Vegagerðin hefur þegar hafið vinnu við bráðabirgðabrú sem vera á tilbúin eftir eina viku.

Óku hringinn til að gista á Hellu

Ferðamenn á hamfararsvæðinu deyja ekki allir ráðalausir. Töluverður fjöldi ferðamanna var á svæðinu þegar vatnavextir hófust að sögn Orra Páls Jóhannssonar, landvarðar í Landmannalaugum.

„Við hittum Spánverja hér í gær sem voru að koma frá Höfn. Þeir áttu pantaða gistingu á Hellu og töldu algjörlega ótækt að breyta sínum ferðaplönum þótt búið væri að loka veginum og fóru bara norður fyrir og allan hringinn til að komast þennan spotta.“