Tvöfalt fleiri að kaupa fyrstu íbúð

Tvöfalt fleiri voru að kaupa fyrstu íbúð á árinu 2015, samanborið við árið 2008. Á árinu 2008 voru fyrstu kaup innan við 10 prósent allra viðskipta með fasteignir á landinu öllu. Á árinu 2015 voru rúmlega 22 prósent allra viðskipta fyrstu kaup, eða um 2.600 íbúðir af um 11.700 íbúða veltu. Þetta kemur fram í nýrri Hagsjá Landsbankans.

Að meðaltali voru tæp 15 prósent allra viðskipta fyrstu kaup á síðustu 8 árum. Þróunin hefur að mestu verið upp á við frá árinu 2008, sérstaklega seinni hluta tímabilsins. Á árinu 2015 var þetta hlutfall hæst á Suðurnesjum og á Austurlandi, rúm 30 prósent. Lægst var hlutfallið á Norðurlandi eystra, tæp 19 prósent.

Fyrirtæki enn fyrirferðamikil

Kaup fyrirtækja á íbúðum af einstaklingum jukust milli áranna 2010 og 2013 en hafa verið nokkuð stöðug seinustu tvö ár. Viðskipti af þessu tagi voru þó stærra hlutfall viðskipta á árinu 2015 en 2014 í Reykjavík vestan Kringlumýrarbrautar þar sem ásókn fyrirtækja í íbúðir hefur verið einna mest.

Kaup fyrirtækja á því svæði voru 11,4 prósentviðskipta 2015, 9,8 prósent 2014 og 11,7 prósent 2013. Á öllu höfuðborgarsvæðinu var sala einstaklinga til fyrirtækja 5,8% allra viðskipta á árinu 2015. Þarna er um um það bil 400 íbúðir að ræða. Ætla má að verulegur hluti þessara íbúða sé ætlaður til útleigu, annaðhvort til ferðamanna eða á innlendum leigumarkaði.

Hækkandi hlutfall fyrstu kaupenda á íbúðamarkaði helst í hendur við mannfjöldaþróunina og aldurssamsetningu þjóðarinnar. Á tímabilinu 2000 til 2007 voru að meðaltali ríflega 46.300 landsmenn á aldursbilinu 25-35 ára, sem er algengur aldur þegar fólk kaupir sína fyrstu íbúð. Á tímabilinu 2008-2015 var meðalfjöldi fólks á þessu aldursbili ríflega 50.800 sem er um 10 prósent fjölgun milli tímabila.

Tölur um fyrstu kaup eru einungis til frá árinu 2008 og því er samanburður við fyrri tímabil ekki til. Mat á því hvað er eðlilegt og hvað ekki er erfitt í þessu sambandi og fer eftir ýmsu, t.d. hvernig fyrstu kaup hafi verið á árunum á undan. Miðað við aldurssamsetningu þjóðarinnar má ætla að töluverð þörf hafi safnast upp á síðustu árum. Á árinu 2015 voru um 22 prósent allra viðskipta fyrstu kaup og á tveimur stöðum fór hlutfallið yfir 30 prósent. Miðað við stöðuna fyrir 8 árum hlýtur að mega ætla að hlutfall fyrstu kaupa af viðskiptum með fasteignir fari að nálgast eðlilegt ástand.

Hér má lesa Hagsjánna í heild sinni.