Klofnaði í afstöðu til erlendra lána

Efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis klofnaði í afstöðu sinni til frumvarps um erlend lán. Þingmenn Framsóknar í nefndinni mynduðu meirihluta með þingmönnum stjórnarandstöðunnar.

Eitt stærsta efnahagsvandamálið hér á landi fyrir og eftir banka- og gjaldeyrishrunið var mikil erlend lántaka einstaklinga og fyrirtækja sem höfðu eingöngu tekjur í íslenskum krónum. Eftir hrun var girt fyrir þessar lántökur með lögum. ESA eftirlitsstofnun EFTA telur að fortakslaust bann við gengislánum, þ.e. lánum í erlendum gjaldeyri eða lánum sem eru bundin við gengi erlendra gjaldmiðla, gangi í berhögg við skuldbindingar íslenska ríkisins samkvæmt EES-samningnum.

Meðal annars til bregðast við þessu lagði fjármála- og efnahagsráðherra fram frumvarp sem heimilar slík lán. Í dag klofnaði efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis í afstöðu sinni til frumvarpsins. Frosti Sigurjónsson formaður nefndarinnar myndaði meirihluta með stjórnarandstöðunni gegn þingmönnum Sjálfstæðisflokksins í nefndinni og leggur meirihlutinn til að tekin verði varfærnari skref.

Athygli vekur að frumvarp ráðherra gengur lengra en kröfur ESA segja til um en í áliti meirihluta efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis segir:

„Rök fyrir nauðsyn þess að veita svo áhættusöm lán til óvarinna neytenda hafa ekki enn komið fram og Eftirlitsstofnun EFTA hefur ekki gert kröfu um að svo langt verði gengið að bjóða óvörðum neytendum lán sem fela í sér gengisáhættu.“

„Við viljum ekki ganga svo langt að leyfa gengistryggð lán til óvarinna lántaka sem ekki hafa gengisvarnir,“ segir Frosti Sigurjónsson. 

Uppi er hugmyndafræðilegur ágreiningur á milli Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins og hluta stjórnarandstöðunnar í málinu.

Þingmenn Sjálfstæðisflokkinn með ráðherra málaflokksins í broddi fylkingar vilja frelsi án takmarkana. Jafnvel þótt Seðlabankinn hafi sérstaklega varað við áhrifum þess að heimila gengistryggð lán til þeirra sem geta ekki varið sig með gengisvörnum.

Í umsögnum Seðlabankans við frumvarpið sem lagt var fram í svipaðri mynd á síðasta þingi var Seðlabankanum tíðrætt um mikilvægi þess að takmarka lán tengd erlendum gjaldmiðlum við þá sem varðir voru fyrir gjaldeyrisáhættu.

Umsögn Seðlabankans við frumvarpið í núverandi mynd er mun jákvæðari en það var fyrir breytingar. Þannig segir orðrétt í nýjustu umsögn Seðlabankans: „Seðlabankinn telur (...) að ákvæði 3. gr. frumvarpsins færi bankanum heimildir til að takmarka umfang slíkra lánveitinga nægilega til þess að þær tefli ekki fjármálastöðugleika í tvísýnu."

Í ljósi þess að það er ágreiningur milli stjórnarflokkanna tveggja um málið er ljóst að talsverð óvissa er um afdrif frumvarpsins í þinginu.