Tímamótadómur um réttarstöðu ábyrgðarmanna

Í gær féll dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur sem markar tímamót hvað varðar réttarstöðu ábyrgðarmanna lána. Þar vann Páll Kristinsson, ellilífeyrisþegi, mál sitt gegn Landsbankanum sem var dæmdur til þess að ógilda skuldabréf upp á 4 milljónir króna, greiða stefnanda skuld upp á rúmar 515 þúsund krónur og greiða málskostnað.

Málsatvik voru gróflega þannig að Páll samþykkti árið 2009 að gerast ábyrgðarmaður fyrir lán barnabarns síns Jóns  Þorgilssonar ásamt tveimur öðrum fjölskyldumeðlimum. Mál fóru svo að bú Jóns var tekið til gjaldþrotaskipta sem lauk snemma árs 2012. Eftir um tveggja ára samningaviðræður við bankann var Páli gefið að gangast að ábyrgðinni. Til þess tók hann annað skuldabréf hjá bankanum upp á fjórar milljónir króna.

Samkvæmt nýjum fyrningarlögum um skuldir sem sett voru árið 2010 fyrnist skuld á tveimur árum fari einstaklingur í gjaldþrot. Dómi samkvæmt er nú hægt að líta svo á að sú skuld eigi einnig við ábyrgðarmenn lána.

Börkur I. Jónsson, hdl og lögmaður Páls, segir að þegar skjólstæðingur sinn tekur svo skuldabréf í bankanum árið 2014 til þess að gangast að ábyrgð sinni hafi skuldin í raun verið fyrnd þar sem tvö og hálft ár voru liðin frá því að upphaflega lántakinn kláraði gjaldþrotaskipti sín. Þar á meðal ætti skuldin einnig að hafa verið fyrnd fyrir ábyrgðarmann.

Gæti orðið til þess að fjármálastofnanir gengu harðar að ábyrgðarmönnum

„Einstaklingar verða að vera upplýstir um sín réttindi séu þeir ábyrgðarmenn hjá einstaklingum sem hafa farið í gegnum þrot,“ segir Börkur. „Mig grunar að það hafi verið slegið fjölda met í einstaklings gjaldþrotum eftir að þessi tveggja ára fyrningarregla var sett fram. Enda er hún fín fyrir einstaklinga sem vilja fá skjóta lausn á sínum skuldavanda í stað þess að fara í greiðsluaðlögun, vera að borga í mörg ár og standa uppi með einhverjar skuldir eftir það.“

Börkur segist búast við því að Landsbankinn áfrýi málið til Hæstaréttar. „Að svo gefnu að Hæstiréttur staðfesti þessa niðurstöðu Héraðsdóms, þá myndi ég giska á að fjármálastofnanir myndu ganga harðar að ábyrgðarmönnum í innheimtu en þeir hafa verið að gera fram að þessu. Til þess að ná því sem hægt er að ná á þessu tveggja ára tímabili.“

Hann segir dóminn einnig varpa fram nýjum spurningum. „Út af þessu nýju fyrningarlögum þá er þarna nokkur möguleiki á því að ábyrgðarmenn geti hætt að borga eftir tvö ár. Jafnvel þó að hann hafi verið að borga af láninu. Þessi tveggja ára fyrningarlög gera ráð fyrir því að kröfuhafinn þurfi að höfða sérstakt dómsmál gagnvart aðalskuldara til þess að fá fyrningu framlengt.“