Fréttastofan AP átti í samstarfi við nasista

Bandaríska fréttastofan Associated Press, AP, gerði á fjórða áratug síðustu aldar formlegan samning við nasistastjórn Hitlers í Þýskalandi.

Samningurinn fól í sér að fréttastofan fékk sent efni beint frá áróðursmálaráðuneyti Hitlers. Jafnframt notaði fréttastofan ljósmyndir frá áróðursráðuneytinu í fréttaflutningi sínum vestra.

Þessi samningur gerði fréttastofunni kleift að starfa áfram í Þýskalandi allt þar til Bandaríkin hófu þátttöku í stríði bandamanna gegn Þýskalandi árið 1941.

Breska dagblaðið The Guardian skýrði frá þessu á vefsíðum sínum og vitnar í rannsókn þýska sagnfræðingsins Harriet Scharnberg, sem birt er í tímaritinu Zeithistorische Forschungen.

AP var eina fréttastofan frá enskumælandi landi sem átti í samstarfi við nasistastjórnina í Þýskalandi eftir árið 1935.

Scharnberg skýrir frá því að AP-fréttastofan hafi þurft að lofa nasistum því skriflega að birta ekki neitt efni sem væri til þess fallið að grafa undan styrk þýsku stjórnarinnar, hvort heldur í Þýskalandi eða erlendis.

Í yfirlýsingu frá AP er því alfarið hafnað að fréttastofan hafi aðstoðað nasistastjórnina vísvitandi: „Rétt lýsing er sú að AP og aðrar erlendar fréttastofur urðu fyrir miklum þrýstingi frá nasistastjórninni allt frá því að Hitler komst til valda árið 1932 og þangað til AP var rekin frá Þýskalandi árið 1941. Yfirstjórn AP veitti þessum þrýstingi viðnám en vann að því að safna nákvæmum, mikilvægum og óhlutdrægum fréttum á myrkum og hættulegum tímum.“ Sumar ljósmyndir AP-fréttastofunnar voru engu að síður notaðar í grímulausan haturs­áróður nasistastjórnarinnar gegn gyðingum.

Til dæmis var mynd AP-fréttastofunnar af Fiorello LaGuardia, þáverandi borgarstjóra New York, notuð á forsíðu áróðursbæklings nasista um gyðinga í Bandaríkjunum. Þá eru myndskreytingar frá AP notaðar í nasistabæklingi, sem hét Der Untermensch. Báðir bæklingarnir fengu mikla útbreiðslu í Þýskalandi og innihéldu ófagran áróður um fólk sem nasistar vildu útrýma.

„Þótt samningurinn við AP hafi gert Vesturlöndum kleift að gægjast inn í kúgunarsamfélag sem annars hefði hugsanlega verið algerlega hulið sjónum fólks,“ segir í frásögn The Guardian, „þá gerði samkomulagið nasistum einnig kleift að breiða yfir suma af glæpum sínum.“

Þeirri spurningu er velt upp, hvernig tengslum AP við suma harðstjóra nútímans sé háttað. Árið 2012 opnaði AP til dæmis skrifstofu í Norður-Kóreu, fyrst vestrænna fréttastofa.

Þessi grein birtist fyrst í Fréttablaðinu þann 31. mars.