Tilraunir til að selja Ísland fyrr á öldum hluti af hrunrannsókn

Lítill áhugi erlendra aðila á Íslandi þegar landið var boðið til sölu frá 16. og fram til 19. aldar er orðinn hluti af rannsókn Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar, prófessors í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, um erlenda áhrifaþætti bankahrunsins.

Fjármála- og efnahagsráðuneytið gerði samning við Félagsvísindastofnun um að styrkja verkefnið um 10 milljónir króna sumarið 2014. Búið er að greiða 7,5 milljónir króna en lokagreiðsla á að berast þegar verkinu verður skilað. Verkefninu var komið á fót að frumkvæði Hannesar.

„Hinrik áttunda var boðið landið þrisvar til sölu á árunum 1518-1535 en hafði ekki áhuga. Hamborgarkaupmönnum var boðið það einu sinni árið 1645 en árangurslaust. Danir veltu jafnvel fyrir sér á árunum 1784-1785 að rýma Ísland!“ er haft eftir Hannesi í Tímariti Háskóla Íslands.

„Hann er bara kominn aftur, þessi litli áhugi. Ísland er útkjálki, afkimi, en það getur vel verið að þessi áhugi birtist aftur af því að norðurslóðir verði mikilvægari en áður,“ segir Hannes.

Ísland hafi tímabundið orðið hernaðarlega mikilvægt á 20. öld en þetta hafi breyst aftur til fyrri vegar eftir að Bandaríkjaher yfirgaf Ísland árið 2006. „Við þurfum að glíma við þetta, Íslendingar, það vill okkur enginn,“ segir hann.

Upphaflega var stefnt að því að verkinu lyki síðasta sumar.

Rannsóknin átti í meginatriðum að snúa að forsendum ákvarðana bandarískra og breskra seðlabanka í aðdraganda hrunsins, ákvörðun breskra stjórnvalda um að setja hryðjuverkalög á Íslendinga og mat á tjóni íslenskra banka og fyrirtækja vegna skyndisölu ýmissa eigna, sem knúin hafi verið fram með ákvörðunum erlendra stjórnvalda eða fyrirtækja.

RÚV greindi frá því í október að fjármálaráðuneytið ætti von á að Hannes myndi skila stuttri framvinduskýrslu fyrir áramót og lokaskýrslu fljótlega eftir áramót. „Hún birtist þegar hún er tilbúin og ég er orðinn ánægður með hana,“ segir Hannes um hvenær standi til að ljúka skýrslunni.