Sjálfstæðisflokkurinn nær ekki vopnum sínum

„Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki náð neinum af sínum fyrri vopnum eftir Hrunið. Flokkurinn galt afhroð 2009 með minna en 25% og tókst alls ekki að reisa sig að neinu marki í kosningunum 2013, þrátt fyrir rúmlega fjögurra ára stjórnarandstöðu og ríkisstjórn sem þá sló met í fylgistapi, að minnsta kosti setti S Evrópumet í því,“ segir Grétar Þór Eyþórsson prófessor í stjórnmálafræði.

Ná ekki að hefja sig yfir 25 prósent

Ný MMR-könnun var birt í morgun og kemur þá á daginn að fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur sjaldan verið minna, það hrynur frá síðustu könnun, var þá 25 prósent en mælist nú 21,7 prósent. Í sögulegu samhengi er þetta grafalvarleg staða fyrir flokkinn.

„Eftir að hafa verið með kannanafylgi milli 24% og 28% frá síðustu kosningum fór heldur að fjara undan flokkum í lok árs 2014 um leið og Píratar byrjuðu að hafa sig til flugs. Fylgið hefur því verið nokkuð stöðugt undir 25% síðan og því er nýjasta könnun á fylginu nokkuð í samræmi við það. Þessi fyrrum valdaflokkur íslenskra stjórnmála (já og kannski ekki fyrrum enn) hefur því mátt þola mjög viðvarandi rýrnun á fylgi eftir hið örlagaríka ár 2008,“ segir Grétar Þór.

Þetta, að festast í fylgi í kringum 20 prósentin, hlýtur að vera verulegt áhyggjuefni fyrir gegnheila Sjálfstæðismenn, því eins og Grétar Þór segir, er Sjálfstæðisflokkurinn valdaflokkur og hefur að verulegu leyti sótt fylgi sitt til einmitt þeirrar staðreyndar. Menn sem vilja styðja hinn stærsta kjósa Sjálfstæðisflokkinn einfaldlega vegna þess að hann er stærstur.

Bjarni í brúnni í ólgusjó

Sá sem er í brúnni hlýtur að bera ábyrgðina. Samkvæmt heimildum Vísis innan úr flokknum þá er verulega óánægja með stjórnarsamstarfið; Framsóknarflokkurinn hefur teymt Sjálfstæðismenn til að samþykkja eitt og annað sem gengur algerlega í berhögg við það sem flokkurinn segist ganga út á og víst er að „Leiðréttingin“ hefur reynst flokknum afskaplega erfið.

Bjarni þykir hafa staðið sig vel sem ráðherra og við það að hafa þó haldið stjórnarsamstarfinu saman, því það telja Sjálfstæðismenn mest um vert, að vera í stjórn. En á hinn bóginn er hann gagnrýndur fyrir að ná ekki að víkka flokkinn og þá horfa menn til Evrópumálanna; Bjarni hefur stutt Framsóknarflokkinn hvað varðar einarða Evrópuandstöðu og það mál er umdeilt innan Sjálfstæðisflokksins. Og snýr þá meðal annars að peningastefnu og krónunni.

Og þá er alveg víst að gamlir valdamenn innan flokksins munu reynast erfiðir gagnrýnendur, nú þegar þeir horfa á fylgi sem er helmingur þess sem þeir máttu venjast á velmektarárum sínum og flokksins.

Sjálfstæðisflokkurinn þurft að kyngja ýmsu

„Hvað varðar stöðu formannsins er ekki alveg gott að átta sig á því,“ segir Grétar Þór. Þá hvort hann gangi haltur til Landsfundar, nú um næstu helgi. „Eftir að hafa risið úr öskustó frá því fyrir kosningarnar 2013 hefur Bjarna tekist um margt að styrkja sig í sessi. Það var nauðsyn fyrir hann á sínum tíma að mynda stjórn og koma flokknum til valda. Það var lykilatriði. Margt þurfti þó og hefur Sjálfstæðisflokkurinn þurft að svelgja í stjórnarsamstarfinu – ekki síst ýmsar lykilaðgerðir á snærum Framsóknarmanna sem ekki falla beint að stefnu flokksins. Því þarf ekki að koma á óvart að ýmis öfl innan flokksins séu orðin langeygð eftir því að flokkurinn og það sem hann stendur fyrir setji mark sitt á stjórnarsamstarfið, annað en mjög lítilvægar (en þó princippíellar) skattalækkanir hafi náðst í gegn.“

Grétar Þór segir því ekki að undra að nú í aðdraganda flokkþings séu margir farnir að ókyrrast; hvort flokkurinn ætli sér að setja mark sitt meira á þetta kjörtímabil en raun ber vitni. „Bjarni hefur þó lengst af komist vel frá forystuhlutverki sínu og á stundum sýnt af sér einkenni þess að vera „Statesman“, en að undaförnu hefur þó örlað á pirringi og titringi hjá honum vegna kjarasamningamála. Enda eru þau má mun erfiðari og flóknari fyrir stjórnarherrana en í fljótu bragi virðist.“