Fasteignaverð og verð á leiguhúsnæði helsta ógn verðstöðugleika

„Þróun fasteignaverðs og verðs á leiguhúsnæði er helsta ógnunin við markmið um verðstöðugleika á Íslandi á þessu ári og brýnt að stjórnvöld bregðist við því.“ Þetta segir í frétt á vef Samtaka atvinnulífsins.

Í janúar 2014 var verðbólgan á Íslandi 3,1% miðað við hækkun vísitölu neysluverðs síðustu 12 mánuði. SA segir að í næsta mánuði sé næstum öruggt að verðbólgan verði komin undir 2,5% markmið Seðlabankans því þá falli mikil hækkun vísitölunnar í febrúar 2013 út úr 12 mánaða viðmiðuninni.

Íbúðir og húsaleiga hafi hækkað mikið undanfarin misseri sem hefur mikil áhrif á verðbólguna eins og hún er mæld. Reiknuð húsaleiga eigin fasteigna hefur nú 13,7% vægi í vísitölunni og greidd húsalega 4,3%, þannig að húsaleiga vegur samtals um 18%. Reiknuð húsaleiga hækkaði um 8,8% síðustu 12 mánuði og greidd húsaleiga um 7,8% þannig að samanvegið hækkaði húsaleiga um 8,6%. Húsaleiga hafði þannig 1,5% áhrif (18% vægi, 8,8% hækkun) á þá 3,1% verðbólgu sem var síðustu 12 mánuði og aðrir liðir 1,6%.

„Þegar næsta mæling verðbólgunnar í lok febrúar næstkomandi liggur fyrir mun verðbólgan líklega verða á bilinu 2,0-2,5%. Jafnframt má gera ráð fyrir að húsaleiga verði áfram í 8,5% árstakti hækkunar. Þá verður staðan sú að af 2,0-2,5% verðbólgu stendur húsnæði fyrir 1,5% af þeirri hækkun, eða um tveimur þriðju hlutum verðbólgunnar,“ segir SA.

Á Norðurlöndum utan Íslands er verðbólgan á bilinu 0-2%. Húsaleigan vegur minnst í Noregi, 16%, í vísitölu neysluverðs en mest í Svíþjóð, 23%. Vægi Íslands er í neðri kanti með 18% og Danmörk í hærri kanti með 21%. Verðhækkun húsaleiguliðarins hefur engin verið í Svíþjóð síðustu 12 mánuði en á bilinu 2-3% í Noregi og Danmörku. Áhrif húsaleigu á verðbólguna í þessum löndum er samkvæmt ofangreindu á bilinu 0-0,5%, samanborið við 1,5% á Íslandi.

SA segir stjórnvöld geta brugðist við þeirri ógn sem verðstöðugleika á Íslandi stafar af þróun fasteigna- og húsaleigumarkaðar. Samtökin hafa beint á leiðir til varanlegra umbóta á fasteignamarkaði sem snúa að lóðaverði, byggingareglugerð og fjármagnskostnaði. Skemmri tíma aðgerðir gætu falist í því að hraða sölu og útleigu íbúða í umsjá Íbúðalánasjóðs.