Jón Ólafsson lokar aðgangi að Búra, einum merkasta helli landsins

Náttúruunnendur margir hverjir eru gramir vegna þess að Jón Ólafsson, athafna- og kaupsýslumaður, hefur lokað hellum í landi sínu Hlíðarenda í Ölfusi, þar sem vatnsverksmiðja hans stendur. Þegar landið undir verksmiðjuna var keypt á sínum tíma, af Ölfushreppi, fylgdu með í kaupunum merkir hellar sem standa í grennd við helstu vatnsból fyrirtækisins. Sjónarmið landeigenda eru hins vegar skýr - þeir segja átroðning óásættanlegan.

Fréttastofa fjallaði um þetta mál í gær, Ómar Smári Ármannsson lögreglumaður og náttúruunnandi kom að hellinum Gjögur, sem fannst fyrir um hálfu ári, rammlega lokuðum með keðjum. Jón hefur einnig látið loka hellinum Búra, sem er með merkustu hellum landsins. Ómar Smári telur þetta ekki standast lög en Guðmundur Þorsteinsson hjá Hellarannsóknarfélaginu stóð að lokunninni að ósk eiganda. Guðmundur segir fólk hópast í hellinn og umgengni sé fyrir neðan allar hellur.

Ætla ekki að rukka inn sjálfir

Jón Haraldsson er tæknistjóri hjá vatnsverksmiðjunni og sér um aðgerðir er snúa að Hlíðarendalandinu. Vísir spurði hann nánar út í afstöðu eigenda.

„Við erum ekki að fara að loka þessum hellum fyrir fullt og allt. Það eru fleiri hellar á jörðinni hjá okkur sem eru opnir og fólki er frjálst að fara um jörðina. En, það er sérstaklega mikill ágangur, einkum í Búra, það eru einhverjar ferðaskrifstofur að selja ferðir í hann, hafa verið að fara þangað með stóra hópa, og það er bara orðið hálfgert ófremdarástand á jörðinni. Það er ekki gengið vel um. Og ekki sýnd nægileg virðing. Þetta er á viðkvæmu svæði fyrir okkur. Menn eru að fara á stórum bílum fyrir ofan vatnslindina hjá okkur. Og við erum að reyna að ná utan um þetta,“ segir Jón.

Jón nefnir að fyrirtækið sé í samstarfi við Hellarannsóknafélag Íslands hvað þetta varðar. „Þeir vildu gera ákveðnar rannsóknir á þessum helli. Mér skilst að þetta sé stærsti hraunhellir sem fundist hefur á Íslandi í átta hundruð ár. Við vildum leyfa honum að njóta vafans. Og náttúrunni.“

Stríðið um landið og átroðningur

Jón segir af og frá að þeir ætli að fara að rukka sjálfir inn í hellinn. „Við erum í allt öðrum bisness.“ Jón segir jafnframt að Hellarannsóknarfélagið hafi verið í samskiptum við umhverfisráðuneytið, vegna málsins, en það gangi afskaplega hægt fyrir sig. Lagaleg óvissa ríkir um málið, því um það kveður í gömlum lagabókum, Grágás og Jónsbók, að almenningur eigi skýlausan rétt á að fara um landið.

En, þá ber til þess að líta að forsendur hafa gjörbreyst á allra síðustu árum með holskeflu ferðamanna til landsins. Jón segir að þeir hafi einkum orðið varir við aukinn átroðning á síðasta ári, en þeir fara reglulega á staðinn til að týna upp rusl og huga að umgengninni. Þannig tengist Búramálið fleiri málum sem hafa verið ofarlega á baugi að undanförnu, gjaldtöku við náttúruperlur, stríðinu um landið og verndun þess. Óstjórn ríkir.

„Maður ímyndar sér bara hvernig hlutir geta verið annars staðar. Maður sér ekki að Ísland verði mjög merkilegt þegar það er búið að troða það niður og út eins og hérna hjá okkur. Umhverfisráðuneytið hlýtur að samþykkja þetta miðað við kröfurnar sem gerðar voru til okkar þegar við vorum að byggja þessa verksmiðju. Ég geri ekki ráð fyrir öðru en ráðuneytið vilji vernda náttúruna eins og við,“ segir Jón Haraldsson hjá Iceland Water Holdings.