Höfum á 20 árum sótt 200 milljónir evra til ESB

Íslendingar hafa verið virkir og afkastamiklir þátttakendur í evrópskum samstarfsáætlunum síðustu áratugi. Fram kemur á nýopnuðum yfirlitsvef á slóðinni evropusamvinna.is að frá árinu 2000 og fram á þetta ár hafi verið úthlutað um 145 milljónum evra (rétt tæpum 24 milljörðum króna) til margvíslegra verkefna hér á landi.

Eru þá ekki teknir með í reikninginn styrkir sem eftir á að ganga frá á árinu, en með þeim áætlar Rannsóknamiðstöð Íslands (Rannís) að styrkir ársins nemi 15 til 16 milljónum evra. Að þeim fjárhæðum meðtöldum væru styrkveitingar frá árinu 2000 komnar í tæpa 26 milljarða króna.

Borgum inn í samstarfið

Rannís stendur í dag fyrir „Uppskeruhátíð samstarfsáætlana ESB“ í Hafnarhúsinu við Tryggvagötu í Reykjavík þar sem eru til kynningar um 50 verkefni sem hlotið hafa styrki úr evrópskum áætlunum.

Í kynningargögnum kemur fram að síðustu 20 ár hafi íslensk fyrirtæki, stofnanir, skólar, félagasamtök og einstaklingar fengið um 200 milljónir evra í styrki úr evrópskum áætlunum (tæpa 33 milljarðar króna), auk þess sem um 25 þúsund Íslendingar hafi verið á faraldsfæti um alla Evrópu við nám, störf og starfsþjálfun af ýmsu tagi.

Á nýja Evrópusamvinnuvefnum er hægt að sjá yfirlit styrkjanna, skipt eftir landshlutum og sveitarfélögum, allt niður í einstök verkefni.

Þá fer líka fram í dag þreföld opnunarráðstefna „nýrrar kynslóðar Evrópuáætlana“ til næstu sjö ára. Það eru rannsókna- og nýsköpunaráætlunin Horizon 2020; mennta-, æskulýðs- og íþróttaáætlunin Erasmus+; og kvikmynda- og menningaráætlunin Creative Europe.

Hallgrímur Jónasson, forstöðumaður Rannís, segir að vissulega sé um háar fjárhæðir að tefla, en ekki megi gleymast að Íslendingar láti líka af hendi peninga í þessar áætlanir Evrópusambandsins.

„Miðað við þjóðartekjur greiðum við fyrir okkar hlutdeild í samstarfinu,“ segir hann, en viðurkennir um leið að raunin hafi verið að mun meira hafi skilað sér af fjármunum til landsins en látnir hafi verið af hendi. „Okkur gengur það vel í þessu og alveg sérstaklega upp á síðkastið.“

Sækjum þekkingu og aðstöðu

Tilgangurinn sé hins vegar ekki að sækja meiri peninga en settir eru í samstarfið.

„Tilgangurinn er að komast með þetta litla samfélag okkar í rannsóknarumhverfinu, þar sem starfa um 3.500 manns, í tengsl við alla vísindamenn í Evrópu.“ Hallgrímur bendir á að á Norðurlöndum einum séu vísindamenn 230 þúsund talsins. 

„Við erum náttúrlega að sækjast eftir því að komast í viðbótarþekkingu og viðbótaraðstöðu til þess að geta þróað bæði rannsóknir og nýsköpun hér á landi. Það er náttúrlega þungamiðjan í þessu.“

Ein birtingarmynd þess hversu vel íslenskum fræðimönnum hafi tekist að nýta sér áætlanir Evrópusambandsins segir Hallgrímur vera aukinn fjölda ritrýndra greina sem birst hafi í virtum alþjóðlegum tímaritum.

„Þar er stöðugur vöxtur undanfarin ár og vöxtur umfram það sem gerist á Norðurlöndum sem við berum okkur saman við. Vöxturinn er mun meiri hér á landi.“ 

Þá segir Hallgrímur að fyrirtækjum hér á landi hafi gengið vel að nýta sér áætlanir ESB. Þar beri Íslensks erfðagreining þó höfuð og herðar yfir önnur, en fjórir fimmtu hlutar af úthlutunum til fyrirtækja hafa farið til fyrirtækisins. „En það er náttúrlega vegna þess að þeir vinna góða vinnu og eru yfirburðafyrirtæki á sínu sviði.“