Seðlabankinn kaupir skuldabréf fyrir 20 milljarða

Þetta kom fram í ræðu seðlabankastjóra á ársfundi Seðlabankans sem haldinn var í dag. „Þessi aðgerð gerir það meðal annars að verkum að forðinn nú hrekkur fyrir þessum afborgunum. Auk þess mun hún þegar upp verður staðið lækka erlendar skuldir ríkissjóðs með minni tilkostnaði en ef ekki hefði komið til þeirra," segir Már Guðmundsson í ræðu sinni.

„Gjaldeyrisforði Seðlabankans nam í lok síðastliðins árs rétt rúmlega 480 milljörðum króna eða 2,7 milljörðum evra og hefur hann lítið breyst síðan. Forðinn samsvaraði þá nærri þriðjungi af landsframleiðslu og andvirði rúmlega 14 mánaða vöruinnflutningi. Á þessa mælikvarða er þetta stærsti gjaldeyrisforði sem Íslendingar hafa átt síðan í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. „Átt" er nú reyndar ekki rétta orðið því að stórum hluta er gjaldeyrisforðinn nú fenginn að láni en forðinn í lok seinni heimsstyrjaldarinnar var hins vegar skuldlaus eign Íslendinga.

Samtals nema lán sem tekin voru á undanförnum árum gagngert til að styrkja forðann og gjaldeyrisinnstæður í Seðlabankanum í eigu annarra en opinberra innlendra aðila 3,8 milljörðum evra sem er um milljarð evra umfram forðann. Skilanefndir föllnu bankanna eiga innstæður í Seðlabankanum fyrir nær einn milljarð evra. Þær munu munu greiðast út á næstu misserum og árum. Ef þessar innstæður eru dregnar frá forðanum ásamt öðru því sem ætla má að fari úr honum á næstu tólf mánuðum, standa eftir 1,4 milljarða evra. Það rétt hrekkur fyrir afborgunum af erlendum lánum ríkissjóðs veturinn 2011 og 2012 sem nema samtals 1,4 milljörðum.

Hins vegar væri þá gjaldeyrisforðinn uppurinn og staðan vægast sagt erfið. Það verður hins vegar ekki látið gerast. Stefni í þessa stöðu verður að mínu viti að grípa til margvíslegra aðgerða samkvæmt áætlun B sem ég ræddi hér að framan. Til viðbótar kemur að töluverðar líkur eru á því að fyrir þennan tíma takist að innheimta eitthvað af erlendum kröfum sem eru í Eignarhaldsfélagi Seðlabanka Íslands. "

Ennfremur segir Már að fáist aðgangur að því sem eftir á að borga út af lánum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Norðurlandanna verður hægt að styrkja forðann um 2½ milljarð evra til viðbótar. Þá yrði forðinn samtals 3,9 milljarðar evra eða sem samsvarar nær helmingi landsframleiðslu og tæplega 21 mánaða vöruinnflutningi þegar hann yrði mestur áður en til fyrrnefndra afborgana kemur.

„Það er auðvitað mun meiri forði en við þurfum til lengdar og kostar sitt. Þess vegna verður haldið áfram að bæta matið á því í hvaða mæli og hvenær við þurfum þessi viðbótarlán. Í þessu sambandi þarf að hafa í huga að þörfin fyrir hámarksforða mun einungis standa í stuttan tíma meðan verið er að komast út úr gjaldeyrishöftunum og sjá fyrir endann á þessum þungu afborgunum," segir Már.