Á harða, harða spretti...

Á nýafstaðinni alþjóðlegri ráðstefnu um mænuskaða sem haldin var hér á landi kom í ljós að alvarlegum slysum í hestamennsku fer fjölgandi hér. Algengasta ástæða hestaslysa er fall af baki þar sem höfuð, háls og bak verða oft fyrir miklum áverkum. Þessi auknu slys vekja nokkurn ugg og jafnframt spurningar um hvernig sporna megi við þessari þróun.

Þótt hjálmanotkun sé mikil í hestamennsku á Íslandi, kemur hjálmurinn þó ekki í veg fyrir annars konar áverka, eins og beinbrot og hálsáverka. „Fall af hestbaki“ er tilgreint sem helsta ástæða hestaslysa. Hestar eru óútreiknanlegar skepnur. Þeir eru flóttadýr og taka því á rás ef þeir óttast eitthvað í umhverfinu. Ef hestur fælist geta viðbrögð knapans skipt sköpum um hvort slys verður eða ekki. Óreyndur hestamaður getur fallið illa af baki. Þá er það því miður algengt að of viljugir og/eða viðkvæmir hestar séu settir undir byrjendur og lítt vana knapa. Fólk ofmetur getu sína og telur sig geta riðið hvaða hesti sem er. Eigandi hestsins tekur það því miður trúanlegt – oft með skelfilegum afleiðingum.

Nú eru hestaferðir í algleymi og því ríður á að menn fari að öllu með gát í þessum efnum. Góð regla er að setja fyrst rólegan og alþægan hest undir þann óvana til þess að athuga getu hans og fikra sig svo uppá við. Hestur sem blindrýkur er eins og stjórnlaust ökutæki og knapinn því í stórhættu.

Það er líka mikilvægt að reiðtygi séu rétt stillt og hæfi þeim sem notar þau. Ístöð eiga helst að vera opin þannig að knapinn dragist ekki með hestinum ef hann fellur af baki. Þá er aldrei of oft minnst á nauðsyn þess að þau séu rétt stillt miðað við fótleggjalengd knapans.

Við skulum þó alltaf minnast þess að hesturinn er lifandi skepna sem getur hnotið eða dottið og þá er fátt til ráða annað en að hafa öryggisbúnaðinn á hreinu, þ.e. opin ístöð, ístaðsólar með öryggisfestingu og góðan reiðhjálm. Þá er vert að ítreka þá staðreynd að áfengi og hestamennska fer illa saman og er oft ástæða alvarlegra slysa.

Höfundur er forvarnafulltrúi VÍS.