Rótlaus heilsugæsla og félagsþjónusta

Undanfarin ár hefur rekstrarklúður Heilsugæslu og Félagsþjónusu ítrekað gert almenningi ljóst hve nauðsynlegt er að vanda val stjórnenda. Verst er að ráðherrar Framsóknarflokksins stjórna ráðuneytum félags- og heilbrigðismála.

Það kemur niður á starfsfólki þessara mikilvægu þjónustugreina og skjólstæðingum þeirra. Ráðherrarnir trúa betur ráðleggingum gloppóttra stjórnenda þjónustugreinana en því sem starfsfólk og neytendu hafa fram að færa. Heilsugæslan hefur eytt ómældri orku í sífeldar færslur á stjórnstöð sinni og verustað starfsmanna.

Rúsínan í pylsuendanum var svo sala stjórnvalda á Heisuverndarstöðinni sem er sérhönnuð fyrir heilbrigðisþjónustu. Slík heimska er sér á báti. Víst er að engin bóndi hér á landi er svo skyni skroppin að hann selji fjárhús sín og leigi þau svo. Frá því að ég fór að fylgjast með þessum málum, hafa stjórnendur mikilvægustu þjónustugreinana verið úti á þekju í samskiptum sínum við starfsfólk og skjólstæðinga. Skrítin vinnutilhögun og sífeldar breytingar í tilskipunarstíl, einkenna störf þeirra. Hvergi örlar á vilja til samráðs við þá sem vinnan snýst um.

Fyrir nokkrum árum fengu stjórnendur Heilsugæslunar þá hugmynd að lækka mætti kaup starfsfólks með sjónhverfingum. Heimaþjónusta Heilsugæslunnar ók á eigin bílum til og frá vinnustöðum og nú skyldi því breytt og voru fimmtíu bílar í það minnsta, keyptir af openberu fé og þjónustu samningum við starfskonurnar sagt upp. Sársaukafullt verkfall kom í kjölfarið. Að lokum var samið um niðurfellingu greiðslna í áföngum.

Eftir fyrstu niðurfellingarnar hætti hluti af reyndasta starfsliðinu.

Það þarf stéttvísi, kjark og getu til að berjast fyrir rétti sínum við ofurvald sem getur valdið baráttufólki vandræðum síðar. Heilsugæslan verðlaunaði svo nokkrar konur sem réðu sig í verkfallinu og þær sem létu sér á sama standa. Slíkt ráðslag hlýtur að valda skertu trúnaðartrausti og tortryggni. Síðan þetta átti sér stað hefur taflið snúist við og erfitt að manna stöður. Til að mæta því og til að lækka kostnað, var farið í svokallaða samþættingu heilsugæslu, félagsþjónustu og svæðisskrifstofu. Samþættingin er öll heilsugæslunni í vil, því hún fær mikla aðstoð frá hinum báðum en lætur ekkert í staðin. Á síðast liðnum fimm árum hefur starfsfólki félagsþjónustu fækkað og vinna aukin. Neytendur verða að sætta sig við verri þjónustu en var fyrir samþættingu, enda flestar breytingar á þeirra kosnað og starfsfólks. Fólkið sem vinnur störfin er á stanslausum þeytingi borðandi á hlaupum og hefur engan tíma til annars en að sinna brýnustu þörfum íbúanna.

Andleg samskipti fá engan skilning hjá stjórnendum þjónustugreinanna sem virðast meta sparnað meira en sæmd stofnana og heilsu starfsfólks. Hér er ég að tala um fólk á fráfælandi lágum launum. Líka um sjúkraliða og hjúkrunarfræðinga. Vinna þessa fólks er erfið, krefjandi og vanmetin. Ljós í tilveru þeirra sem þurfa að búa við svo alhliða þjónustu, er starfslið þjónustugreinanna. Þó starfskonur fari eftir ótrúlega stífum vinnulistum þar sem minnstu vandamál skjólstæðinga setja allt úr tímaskorðum, breytir það ekki fasi þeirra, né vilja til að hjálpa. Það er ekki við þær að sakast þegar skjólstæðingar þurfa að bíða á annan tímann eftir aðstoð af eða á klósett. Sparað er þar sem síst skyldi. Hræsni stjórnvalda gagnvart öldruðum og fötluðum er svo augljós að jaðrar við ögrun. Gerið þið bara í málunu ef þið getið, gætu þau verið að segja.

Skömm síðustu fjögura ríkisstjórna mun lengi í mynnum höfð og eru umhverfisspjöll og launamisrétti efst á blaði. Vegna ógeðfeldrar launastefnu þeirra er nær útilokað að fá íslendinga í umönnun. Eina færa leiðin til að leysa vandann er að stór-hækka lægstu launin og borga sanngjarnt kaup. Mannsæmandi laun. Ekki ölmusu.

Höfundur er trésmíðameistari.