Aðhalds er enn þörf þótt verðbólguhorfur séu betri

Stýrivextir Seðlabanka Íslands verða óbreyttir um sinn 14 prósent. Bankinn kynnti ákvörðun sína í gærmorgun um leið og kynnt var efnahagsrit bankans, Peningamál. Bankinn segir tímasetningu ríkisins í skattalækkunum í mars bagalega og til þess fallna að stuðla að hærra vaxtastigi.

"Verðbólguhorfur hafa batnað verulega frá því Seðlabanki Íslands birti síðasta mat sitt," segir Davíð Oddsson seðlabankastjóri. Bankinn kynnti í gær ákvörðun sína um óbreytta stýrivexti, en þeir standa í 14 prósentum.

"Verðbólga á þriðja ársfjórðungi jókst minna en spáð var í júlí og langtímahorfur eru einnig hagfelldari nú en þá. Þær eru þó enn óviðunandi og kalla á aðgát og aðhald. Væntingar um hraða lækkun stýrivaxta á næstunni eru því ekki raunsæjar," bætir hann við. Seðlabankinn hefur ákveðið að vera með aukavaxtaákvörðunardag 21. desember næstkomandi og fer eftir þróuninni fram að þeim tíma hvaða ákvörðun verður þá tekin. Greiningardeildir banka hafa spáð því að vaxtahækkunarferli bankans sé lokið, en Davíð sagði alls ekki útilokað að hækka þyrfti stýrivexti í desember.

Tímasetning nýrra ákvarðana stjórnvalda um að aflétta gjöldum af innfluttum matvælum í mars á næsta ári segir Seðlabankinn óheppilega. Er það mat bankans að stýrivextir þurfi að vera 25 til 50 punktum hærri út tveggja ára spátímabil bankans vegna hennar. "Markmið nýkynntra ákvarðana er að auka kaupmátt ráðstöfunartekna almennings. Þær ákvarðanir munu hins vegar draga úr aðhaldi og tefja því fyrir nauðsynlegri aðlögun þjóðarbúskaparins. Aðgerðirnar draga ekki úr undirliggjandi verðbólgu þótt mæld verðbólga minnki um sinn," áréttar Davíð og segir bankann jafnframt á móti því að rýmka á ný heimildir Íbúðalánasjóðs til lánveitinga. Eins segir Davíð að bankinn telji að ekki hafi verið tímabær ákvörðun hjá stjórnvöldum að draga úr hömlum á útgjöldum ríkisins. Hann segir áhrifin af aðhaldsaðgerðum ríkisins lítil. "Ef þær hefður staðið þá hefðu þær haft einhver áhrif, en þær stóðu mjög stutt þannig að mjög erfitt er að meta að áhrifin hafi verið önnur en sálfræðileg um tíma."

Langmikilvægasti óvissuþátturinn í spá Seðlabankans um þróun efnahagsmála er að sögn Arnórs Sighvatssonar, aðalhagfræðings bankans, gengi krónunnar, en hann kynnti Peningamál, efnahagsrit bankans. "Land með viðskiptahalla sem nemur fimmtungi af landsframleiðslu á gríðarlega mikið undir vilja erlendra lánadrottna til að fjármagna þennan viðskiptahalla," segir hann og bendir á að þótt hratt dragi úr honum verði hallinn enn "ósjálfbær" í lok tveggja ára spátímabils bankans, samkvæmt grunnspá. "Verulega aðhaldssamari peningastefna en er í stýrivaxtaferlinum sem liggur grunnspánni til grundvallar myndi auðvitað draga verulega úr þessari áhættu," segir hann.

Stýrivextir Seðlabanka Íslands verða óbreyttir um sinn 14 prósent. Bankinn kynnti ákvörðun sína í gærmorgun um leið og kynnt var efnahagsrit bankans, Peningamál. Bankinn segir tímasetningu ríkisins í skattalækkunum í mars bagalega og til þess fallna að stuðla að hærra vaxtastigi.

"Verðbólguhorfur hafa batnað verulega frá því Seðlabanki Íslands birti síðasta mat sitt," segir Davíð Oddsson seðlabankastjóri. Bankinn kynnti í gær ákvörðun sína um óbreytta stýrivexti, en þeir standa í 14 prósentum.

"Verðbólga á þriðja ársfjórðungi jókst minna en spáð var í júlí og langtímahorfur eru einnig hagfelldari nú en þá. Þær eru þó enn óviðunandi og kalla á aðgát og aðhald. Væntingar um hraða lækkun stýrivaxta á næstunni eru því ekki raunsæjar," bætir hann við. Seðlabankinn hefur ákveðið að vera með aukavaxtaákvörðunardag 21. desember næstkomandi og fer eftir þróuninni fram að þeim tíma hvaða ákvörðun verður þá tekin. Greiningardeildir banka hafa spáð því að vaxtahækkunarferli bankans sé lokið, en Davíð sagði alls ekki útilokað að hækka þyrfti stýrivexti í desember.

Tímasetning nýrra ákvarðana stjórnvalda um að aflétta gjöldum af innfluttum matvælum í mars á næsta ári segir Seðlabankinn óheppilega. Er það mat bankans að stýrivextir þurfi að vera 25 til 50 punktum hærri út tveggja ára spátímabil bankans vegna hennar. "Markmið nýkynntra ákvarðana er að auka kaupmátt ráðstöfunartekna almennings. Þær ákvarðanir munu hins vegar draga úr aðhaldi og tefja því fyrir nauðsynlegri aðlögun þjóðarbúskaparins. Aðgerðirnar draga ekki úr undirliggjandi verðbólgu þótt mæld verðbólga minnki um sinn," áréttar Davíð og segir bankann jafnframt á móti því að rýmka á ný heimildir Íbúðalánasjóðs til lánveitinga. Eins segir Davíð að bankinn telji að ekki hafi verið tímabær ákvörðun hjá stjórnvöldum að draga úr hömlum á útgjöldum ríkisins. Hann segir áhrifin af aðhaldsaðgerðum ríkisins lítil. "Ef þær hefður staðið þá hefðu þær haft einhver áhrif, en þær stóðu mjög stutt þannig að mjög erfitt er að meta að áhrifin hafi verið önnur en sálfræðileg um tíma."

Langmikilvægasti óvissuþátturinn í spá Seðlabankans um þróun efnahagsmála er að sögn Arnórs Sighvatssonar, aðalhagfræðings bankans, gengi krónunnar, en hann kynnti Peningamál, efnahagsrit bankans. "Land með viðskiptahalla sem nemur fimmtungi af landsframleiðslu á gríðarlega mikið undir vilja erlendra lánadrottna til að fjármagna þennan viðskiptahalla," segir hann og bendir á að þótt hratt dragi úr honum verði hallinn enn "ósjálfbær" í lok tveggja ára spátímabils bankans, samkvæmt grunnspá. "Verulega aðhaldssamari peningastefna en er í stýrivaxtaferlinum sem liggur grunnspánni til grundvallar myndi auðvitað draga verulega úr þessari áhættu," segir hann.