Höfuðborg í einangrun? 21. desember 2004 00:01 Reykjavíkurflugvöllur - Þóroddur Bjarnason prófessor Aðstaða mótar afstöðu, um það er víst engum blöðum að fletta. Sú var tíðin að ég bjó á Reynimelnum, ég rölti yfir Suðurgötuna í háskólann á morgnana og Reykjavíkurflugvöllur angraði mig. Hann lúrði þarna í Vatnsmýrinni engum til ánægju á meðan borgin teygði sig til fjalla og miðpunktur hennar fluttist sífellt lengra frá miðbænum. Það var líka óttaleg hljóð-, sjón- og loftmengun af honum, gott ef ekki slysahætta líka. Auk þess hefði hann verið í vegi fyrir mér ef ég hefði spilað keilu og viljað fara fótgangandi í Keiluhöllina í Öskjuhlíð. Á þeim tíma hefði verið rakið að flytja innanlandsflugið til Keflavíkur, og í Vatnsmýrinni hefði eflaust risið vistvænt og krúttlegt háskólahverfi, borginni minni til heilla. Síðar flutti ég norður í land og Reykjavíkurflugvöllur varð skyndilega með eindæmum frábært og vel staðsett umferðarmannvirki. Vegna flugvallarins get ég lokið við morgunkaffið mitt heima í eldhúsi á Oddeyrargötunni klukkan hálfníu að morgni og samt verið kominn niður í Pósthússtræti í Reykjavík fyrir tíu. Ef ég er mættur í Vatnsmýrina fyrir klukkan fimm get ég verið kominn aftur heim til Akureyrar um sexleytið. Væri innanlandsflugið í Keflavík myndi slík bæjarferð kosta mig fjögurra tíma ferðalag báðar leiðir. Nú dreymir mig um iðandi mannlíf í nýrri flugstöðvarbyggingu í miðbænum í Reykjavík, líkt og Hovedbanegården í kóngsins København. Reykvíkingar þurfa ekki eins mikið á flugvellinum sínum að halda og þeir sem borgina sækja heim, svo einfalt er það. Þegar Reykvíkingar eiga erindi til útlanda fara þeir um Keflavíkurflugvöll, og í fljótu bragði finnst sumum að þeir sem erindi eiga til borgarinnar séu heldur ekkert of góðir til þess taka rútuna frá Keflavík. Nýráðinn borgarstjóri Reykjavíkur skapaði sér því nokkrar vinsældir í borginni með yfirlýsingum sínum um að flugvellinum í miðbænum skyldi lokað og svæðið nýtt í þágu borgarinnar. Óþægindin af þeirri ráðstöfun myndi fyrst og fremst bitna á fólki sem ekki hefur atkvæðisrétt í borginni, enda er borgarstjóri ekki kjörinn fulltrúi þeirra. Sú einangrun höfuðborgarinnar sem fylgja myndi lokun Reykjavíkurflugvallar yrði þó ekki að öllu leyti slæm fyrir landsbyggðarfólk. Með beinu flugi til Keflavíkur yrðu til dæmis ferðalög frá Akureyri til stórborga á borð við London, Kaupmannahöfn og New York mun greiðari, og þar með yrði kannski færra að sækja til Reykjavíkur. Með sama hætti myndi ferðamannaþjónusta víða á landsbyggðinni styrkjast við flugsamgöngur um Keflavík, án þess að ferðamenn og pyngjur þeirra hefðu viðkomu í Reykjavík. Fleiri kosti mætti eflaust finna við slíka einangrun Reykjavíkur frá daglegu lífi fólks annars staðar á landinu. Lokun flugvallarins hefði þannig kosti og galla, en hún getur varla talist vera einkamál Reykvíkinga. Æðsta yfirstjórn landsins er staðsett í borginni, og þar eiga einnig helstu stofnanir og fyrirtæki landsins höfuðstöðvar sínar. Það sveitarfélag sem hefur tekið að sér það ábyrgðarhlutverk að vera höfuðborg landsins ætti ekki að geta tekið einhliða ákvörðun um að flugsamgöngur þangað séu til óþurftar. Fólkið í landinu hlýtur að eiga rétt á greiðum samgöngum við höfuðborgina, og sú væna flís af miðbænum sem nú er lögð undir flugvöll ætti að einhverju leyti að vera sameign þjóðarinnar. Deilan um framtíð Reykjavíkurflugvallar stendur í vegi fyrir eðlilegu viðhaldi við þær loftbrýr sem enn tengja miðborgina við ýmsa stærri byggðarkjarna landsins. Flugstöðin í Reykjavík er löngu orðin úr sér gengin, áætlunarstöðum í innanlandsflugi hefur fækkað og samkeppni hefur að mestu lagst af. Fullt verð frá Akureyri til Reykjavík með Flugfélagi Íslands er til dæmis svipað og fullt verð frá Keflavík til Kaupmannahafnar með Iceland Express. Engu að síður er fullskipað í flestar vélar dagsins og farþegum í innanlandsflugi fjölgar ár frá ári. Mikilvægt er að finna samgöngum við höfuðborgina varanlegan farveg í góðri samvinnu við sveitarstjórnir um land allt. Endanleg ábyrgð í því máli hlýtur þó að liggja hjá Alþingi og ríkisstjórn landsins, ekki hjá borgarstjórn Reykjavíkur. Þar hljótum við því að treysta á kjörna fulltrúa okkar á Alþingi að standa vörð um sameiginlega hagsmuni landsbyggðar og höfuðborgar í samgöngumálum, bæði þá sem þegar hafa kvatt sér hljóðs og hina sem enn virðast halda sér til hlés í þessu mikilvæga máli. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson Skoðun Gætum við haft það betra? Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir Skoðun Þarftu að vita mikið um ESB til að kjósa 29. ágúst? Árný Elínborg Ásgeirsdóttir Skoðun Já við fleiri verkfærum fyrir byggðir landsins Arna Lára Jónsdóttir Skoðun Þessir þröngsýnu ungu bændur Sunna Þórarinsdóttir Skoðun Að gera illt verra - Verðbólgan og ábyrgð stjórnvalda Jón Ferdínand Estherarson Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Daði í baði Bjarnheiður Hallsdóttir skrifar Skoðun Hégómi Haukur Eggertsson skrifar Skoðun Við getum þetta sjálf – en hver græðir á því? Margrét Högnadóttir skrifar Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Já, já eða nei Þorsteinn Bergsson skrifar Skoðun Hvar má sleppa taumnum? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Um sameiginleg verðmæti og veikleika stjórnkerfisins Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Nei við hindrunum - Ákvarðanir um Ísland á Íslandi Guðmundur Fertram Sigurjónsson skrifar Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lífeyrissjóðirnir og aðalfundur Icelandair Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Ísland og Færeyjar, yfirráð yfir auðlindum og fullveldi Ásgeir Daníelsson skrifar Skoðun Evrópskir hægrimenn eru Evrópusinnar Svavar Halldórsson skrifar Skoðun Evrópa - frá velferð til vígvæðingar Ólöf Benediktsdóttir skrifar Skoðun Ekki láta plata þig þann 29. ágúst Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Hver á fiskinn – og hvar verða verðmætin til? Baldur Johnsen skrifar Skoðun Gögnin sýna að Evrópa er langmikilvægasta markaðssvæði Íslands Gísli Hjálmtýsson skrifar Skoðun Grænland – áttu við Ísland? Damien Degeorges skrifar Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir skrifar Skoðun Vextir, verðbólga, verðtrygging og íslenska veðráttan Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Já til að sjá – áhættuspil? Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson skrifar Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar Skoðun Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson skrifar Skoðun ESB hefur styrkt gróðahyggju á kostnað félagshyggju Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Hver ætlar að hafa augun á boltanum? Hnikarr Bjarmi Franklínsson skrifar Skoðun Þessir þröngsýnu ungu bændur Sunna Þórarinsdóttir skrifar Skoðun Brexit rútan mætt til Íslands! Andrés Pétursson skrifar Skoðun Að gera illt verra - Verðbólgan og ábyrgð stjórnvalda Jón Ferdínand Estherarson skrifar Skoðun Íslenski hesturinn og ESB: Hræðsluáróður eða raunveruleg hætta? Begga Rist skrifar Sjá meira
Reykjavíkurflugvöllur - Þóroddur Bjarnason prófessor Aðstaða mótar afstöðu, um það er víst engum blöðum að fletta. Sú var tíðin að ég bjó á Reynimelnum, ég rölti yfir Suðurgötuna í háskólann á morgnana og Reykjavíkurflugvöllur angraði mig. Hann lúrði þarna í Vatnsmýrinni engum til ánægju á meðan borgin teygði sig til fjalla og miðpunktur hennar fluttist sífellt lengra frá miðbænum. Það var líka óttaleg hljóð-, sjón- og loftmengun af honum, gott ef ekki slysahætta líka. Auk þess hefði hann verið í vegi fyrir mér ef ég hefði spilað keilu og viljað fara fótgangandi í Keiluhöllina í Öskjuhlíð. Á þeim tíma hefði verið rakið að flytja innanlandsflugið til Keflavíkur, og í Vatnsmýrinni hefði eflaust risið vistvænt og krúttlegt háskólahverfi, borginni minni til heilla. Síðar flutti ég norður í land og Reykjavíkurflugvöllur varð skyndilega með eindæmum frábært og vel staðsett umferðarmannvirki. Vegna flugvallarins get ég lokið við morgunkaffið mitt heima í eldhúsi á Oddeyrargötunni klukkan hálfníu að morgni og samt verið kominn niður í Pósthússtræti í Reykjavík fyrir tíu. Ef ég er mættur í Vatnsmýrina fyrir klukkan fimm get ég verið kominn aftur heim til Akureyrar um sexleytið. Væri innanlandsflugið í Keflavík myndi slík bæjarferð kosta mig fjögurra tíma ferðalag báðar leiðir. Nú dreymir mig um iðandi mannlíf í nýrri flugstöðvarbyggingu í miðbænum í Reykjavík, líkt og Hovedbanegården í kóngsins København. Reykvíkingar þurfa ekki eins mikið á flugvellinum sínum að halda og þeir sem borgina sækja heim, svo einfalt er það. Þegar Reykvíkingar eiga erindi til útlanda fara þeir um Keflavíkurflugvöll, og í fljótu bragði finnst sumum að þeir sem erindi eiga til borgarinnar séu heldur ekkert of góðir til þess taka rútuna frá Keflavík. Nýráðinn borgarstjóri Reykjavíkur skapaði sér því nokkrar vinsældir í borginni með yfirlýsingum sínum um að flugvellinum í miðbænum skyldi lokað og svæðið nýtt í þágu borgarinnar. Óþægindin af þeirri ráðstöfun myndi fyrst og fremst bitna á fólki sem ekki hefur atkvæðisrétt í borginni, enda er borgarstjóri ekki kjörinn fulltrúi þeirra. Sú einangrun höfuðborgarinnar sem fylgja myndi lokun Reykjavíkurflugvallar yrði þó ekki að öllu leyti slæm fyrir landsbyggðarfólk. Með beinu flugi til Keflavíkur yrðu til dæmis ferðalög frá Akureyri til stórborga á borð við London, Kaupmannahöfn og New York mun greiðari, og þar með yrði kannski færra að sækja til Reykjavíkur. Með sama hætti myndi ferðamannaþjónusta víða á landsbyggðinni styrkjast við flugsamgöngur um Keflavík, án þess að ferðamenn og pyngjur þeirra hefðu viðkomu í Reykjavík. Fleiri kosti mætti eflaust finna við slíka einangrun Reykjavíkur frá daglegu lífi fólks annars staðar á landinu. Lokun flugvallarins hefði þannig kosti og galla, en hún getur varla talist vera einkamál Reykvíkinga. Æðsta yfirstjórn landsins er staðsett í borginni, og þar eiga einnig helstu stofnanir og fyrirtæki landsins höfuðstöðvar sínar. Það sveitarfélag sem hefur tekið að sér það ábyrgðarhlutverk að vera höfuðborg landsins ætti ekki að geta tekið einhliða ákvörðun um að flugsamgöngur þangað séu til óþurftar. Fólkið í landinu hlýtur að eiga rétt á greiðum samgöngum við höfuðborgina, og sú væna flís af miðbænum sem nú er lögð undir flugvöll ætti að einhverju leyti að vera sameign þjóðarinnar. Deilan um framtíð Reykjavíkurflugvallar stendur í vegi fyrir eðlilegu viðhaldi við þær loftbrýr sem enn tengja miðborgina við ýmsa stærri byggðarkjarna landsins. Flugstöðin í Reykjavík er löngu orðin úr sér gengin, áætlunarstöðum í innanlandsflugi hefur fækkað og samkeppni hefur að mestu lagst af. Fullt verð frá Akureyri til Reykjavík með Flugfélagi Íslands er til dæmis svipað og fullt verð frá Keflavík til Kaupmannahafnar með Iceland Express. Engu að síður er fullskipað í flestar vélar dagsins og farþegum í innanlandsflugi fjölgar ár frá ári. Mikilvægt er að finna samgöngum við höfuðborgina varanlegan farveg í góðri samvinnu við sveitarstjórnir um land allt. Endanleg ábyrgð í því máli hlýtur þó að liggja hjá Alþingi og ríkisstjórn landsins, ekki hjá borgarstjórn Reykjavíkur. Þar hljótum við því að treysta á kjörna fulltrúa okkar á Alþingi að standa vörð um sameiginlega hagsmuni landsbyggðar og höfuðborgar í samgöngumálum, bæði þá sem þegar hafa kvatt sér hljóðs og hina sem enn virðast halda sér til hlés í þessu mikilvæga máli.
Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar
Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar