Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar 8. september 2026 19:31 Ný Pisa-könnun Nú er hrópað "frammistaða barna á Íslandi hafi hrunið". Þeim líður samt vel. Háskólasamfélgið og menntayfirvöld bera hér mikla ábyrgð á menntunarstiginu, en börnin eru þolendur sem bera mistökin til næstu kynslóðar. Þegar Kennaraháskólinn var lagður niður 2008 og námið og þróunarstarfið lagt inn í Háskóla Íslands var við þessu varað. Háskólinn með sína "akdemisku" nálgun myndi fjarlægjast starf kennarans á gólfinu og vinnuna með börnin á vettvangi. Áherslurnar breyttust, framgangur byggðist á rannsóknum og ritrýndum greinum en miklu síður á kennslunni sjálfri og starfi kennarans. „Kennaramenntunin“ lenti þá í samkeppni við önnur svið innan Háskólans um fjármagn og þróunarstarf og "akademiskan" framgang, Ég man frá umræðunni á þessum tíma 2008 var það nefnt að eftir 10 til 15 ár frá árinu 2008 færu að sjá þess alvarlegu merki í samfélaginu sem nákvæmlega eru að koma á daginn. Kennaraháskólinn og kennaramenntun þarf að geta þróast á sínum eigin forsendum sem kennslustofnun og skóli sem miðar að starfsmenntun og starfi á vettvangi. Hér er ekki við kennarana sjálfa eða börm að sakast. Háskóli Íslands ræður ekki við verkefnið Áfram mun „Háskólasamfélagið“ ekki þora að líta í eigin barm og frekar mun vera kallað á alla aðra og svo börnin töluð niður sem þolendur. Vissulega er þetta nokkur einföldun en hollt væri að lesa umræður og greinargerðir með lögunum um að leggja Kennarahaskólann niður á sínum tíma 2008 Svo sorglega stemma varnaðarorðin sem þá voru flutt. Í mínum uppvexti var kennarastarfið talið eitt það mikilvægasta hjá þjóðinni. Byggðar kennaraíbúðir við hlið skólanna til þess að tryggja stöðu góðra kennara. Úr ræðu á alþingi þegar samþykkt var að leggja Kennaraháskólann niður 17. mars 2007 „Háskóli byggist á fólki og þeim nemendum sem þar eru á hverjum tíma og styrkur þeirra er oft smæðin og viðbragðsflýtirinn. Þetta er einmitt atriði sem Jón Torfi Jónasson bendir á í greinargerð sinni um málið. Ég ætla ekki að fara að leggja stein í götu málsins um að Kennaraháskóli Íslands og Háskóli Íslands fái að sameinast, en ég vara við því að fólk beri allt of miklar væntingar til þess að allt breytist til batnaðar. Vandinn hefur verið fjársvelti þessara stofnana. Vandinn hefur verið það á undanförnum árum í tíð núverandi ríkisstjórnar hefur menntakerfið verið fjársvelt. Þróunarmöguleikar hafa verið sveltir, takmarkaðir. Það hefur leitt til þess að ýmsar stofnanir hafa leitað annarra ráða og haldið að það geti hjálpað þeim út úr vandræðunum. Við höfum fengið hvert einkavæðingarfrumvarpið á fætur öðru. Hugmyndir ráðherra um að einkavæða skólakerfið og að í gegnum það fái það fjármagn, sem er líka jafnfráleitt. Sjálfstæður Kennaraháskóli á ný Ég vil því ljúka þessum orðum mínum, frú forseti, á að segja fólki sem heldur að sameining Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands leysi eitthvað eða sé eitthvert bjargræði til framtíðar, þá vil ég vara við miklum væntingum í því. Styrkur svona skóla er að eiga sinn eigin styrk og það er hann sem á að standa vörð um og engin sameining kemur í staðinn fyrir þann styrk sem við ræktum innan hverrar stofnunar.“ Höfundur er fyrrverandi rektor Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skóla- og menntamál PISA-könnun Mest lesið 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun Smekkvísi er ekki samningsbundin Ásgeir Guðmundsson Skoðun Misfarir í Mosfellsbæ Sólveig Anna Jónsdóttir Skoðun Af morðingjum og mannkostum Svala Magnea Ásdísardóttir Skoðun Myndin sem þú mátt ekki sjá Anna Laufey Stefánsdóttir,Kristín Ólöf Grétarsdóttir Skoðun Gnexit Viðreisnar Bergþór Ólason Skoðun Þegar forstjórinn smíðar hugbúnaðinn sjálfur Ása Rún Björnsdóttir,Óttar Guðmundsson Skoðun Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir Skoðun Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson Skoðun Skoðun Skoðun Ósýnilegt fólk og sýnileg ábyrgð Þorvaldur Óttar Guðlaugsson skrifar Skoðun Bókun 35 - þarf virkilega að breyta stjórnarskránni? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun „Ný“ markmið í grunnskólum duga ekki Þórgunnur Reykjalín Vigfúsdóttir skrifar Skoðun Pólitískt fleipur landlæknis Bjarni Freyr Guðmundsson skrifar Skoðun Ákall um samstarf – Ekki bara samtal Anton Kári Halldórsson skrifar Skoðun Hvort á ég að kenna eftir fyrirmælum aðalnámskrár eða eftir getustigi nemandans? Eyjólfur Pétur Hafstein skrifar Skoðun Myndin sem þú mátt ekki sjá Anna Laufey Stefánsdóttir,Kristín Ólöf Grétarsdóttir skrifar Skoðun Áttu áttu? Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir skrifar Skoðun Þegar sannleikurinn þjónar ekki óttanum Helena Jónsdóttir skrifar Skoðun Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson skrifar Skoðun Íslenskt táknmál í stefnu – en hvar eru aðgerðirnar? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Ísland sé frjálst, meðan sól gyllir haf Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Misfarir í Mosfellsbæ Sólveig Anna Jónsdóttir skrifar Skoðun Gilda lögin bara þegar okkur hentar? Sandra Hlín Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Handbók MAGA hreyfingarnar: Flood the zone with shit Guðni Freyr Öfjörð skrifar Skoðun Smekkvísi er ekki samningsbundin Ásgeir Guðmundsson skrifar Skoðun „Nýjasta tíska, nýjasta tíska –allt innan fjárheimilda!“ Agla Þyri Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Reykjavík á ekki að gera allt ein Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Gnexit Viðreisnar Bergþór Ólason skrifar Skoðun Ósýnilega fólkið Kristbjörg Þórisdóttir skrifar Skoðun Rammaáætlun: Tvær tillögur – tvenns konar vinnubrögð Katrín Helga Hallgrímsdóttir skrifar Skoðun Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson skrifar Skoðun Þegar tíminn skiptir öllu Halla Þorvaldsdóttir skrifar Skoðun Tuttugu ár í þjónustu samfélagsins Árni Hrannar Haraldsson skrifar Skoðun Þegar forstjórinn smíðar hugbúnaðinn sjálfur Ása Rún Björnsdóttir,Óttar Guðmundsson skrifar Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir skrifar Skoðun Af morðingjum og mannkostum Svala Magnea Ásdísardóttir skrifar Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvar er karlmannadagurinn? Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Ekki orð um heimsins lengstu biðlista… Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar Sjá meira
Ný Pisa-könnun Nú er hrópað "frammistaða barna á Íslandi hafi hrunið". Þeim líður samt vel. Háskólasamfélgið og menntayfirvöld bera hér mikla ábyrgð á menntunarstiginu, en börnin eru þolendur sem bera mistökin til næstu kynslóðar. Þegar Kennaraháskólinn var lagður niður 2008 og námið og þróunarstarfið lagt inn í Háskóla Íslands var við þessu varað. Háskólinn með sína "akdemisku" nálgun myndi fjarlægjast starf kennarans á gólfinu og vinnuna með börnin á vettvangi. Áherslurnar breyttust, framgangur byggðist á rannsóknum og ritrýndum greinum en miklu síður á kennslunni sjálfri og starfi kennarans. „Kennaramenntunin“ lenti þá í samkeppni við önnur svið innan Háskólans um fjármagn og þróunarstarf og "akademiskan" framgang, Ég man frá umræðunni á þessum tíma 2008 var það nefnt að eftir 10 til 15 ár frá árinu 2008 færu að sjá þess alvarlegu merki í samfélaginu sem nákvæmlega eru að koma á daginn. Kennaraháskólinn og kennaramenntun þarf að geta þróast á sínum eigin forsendum sem kennslustofnun og skóli sem miðar að starfsmenntun og starfi á vettvangi. Hér er ekki við kennarana sjálfa eða börm að sakast. Háskóli Íslands ræður ekki við verkefnið Áfram mun „Háskólasamfélagið“ ekki þora að líta í eigin barm og frekar mun vera kallað á alla aðra og svo börnin töluð niður sem þolendur. Vissulega er þetta nokkur einföldun en hollt væri að lesa umræður og greinargerðir með lögunum um að leggja Kennarahaskólann niður á sínum tíma 2008 Svo sorglega stemma varnaðarorðin sem þá voru flutt. Í mínum uppvexti var kennarastarfið talið eitt það mikilvægasta hjá þjóðinni. Byggðar kennaraíbúðir við hlið skólanna til þess að tryggja stöðu góðra kennara. Úr ræðu á alþingi þegar samþykkt var að leggja Kennaraháskólann niður 17. mars 2007 „Háskóli byggist á fólki og þeim nemendum sem þar eru á hverjum tíma og styrkur þeirra er oft smæðin og viðbragðsflýtirinn. Þetta er einmitt atriði sem Jón Torfi Jónasson bendir á í greinargerð sinni um málið. Ég ætla ekki að fara að leggja stein í götu málsins um að Kennaraháskóli Íslands og Háskóli Íslands fái að sameinast, en ég vara við því að fólk beri allt of miklar væntingar til þess að allt breytist til batnaðar. Vandinn hefur verið fjársvelti þessara stofnana. Vandinn hefur verið það á undanförnum árum í tíð núverandi ríkisstjórnar hefur menntakerfið verið fjársvelt. Þróunarmöguleikar hafa verið sveltir, takmarkaðir. Það hefur leitt til þess að ýmsar stofnanir hafa leitað annarra ráða og haldið að það geti hjálpað þeim út úr vandræðunum. Við höfum fengið hvert einkavæðingarfrumvarpið á fætur öðru. Hugmyndir ráðherra um að einkavæða skólakerfið og að í gegnum það fái það fjármagn, sem er líka jafnfráleitt. Sjálfstæður Kennaraháskóli á ný Ég vil því ljúka þessum orðum mínum, frú forseti, á að segja fólki sem heldur að sameining Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands leysi eitthvað eða sé eitthvert bjargræði til framtíðar, þá vil ég vara við miklum væntingum í því. Styrkur svona skóla er að eiga sinn eigin styrk og það er hann sem á að standa vörð um og engin sameining kemur í staðinn fyrir þann styrk sem við ræktum innan hverrar stofnunar.“ Höfundur er fyrrverandi rektor Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal.
75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun
Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson Skoðun
Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir Skoðun
Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson Skoðun
Skoðun Hvort á ég að kenna eftir fyrirmælum aðalnámskrár eða eftir getustigi nemandans? Eyjólfur Pétur Hafstein skrifar
Skoðun Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson skrifar
Skoðun Íslenskt táknmál í stefnu – en hvar eru aðgerðirnar? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson skrifar
Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir skrifar
75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun
Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson Skoðun
Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir Skoðun
Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson Skoðun