Þekking sem mótar land, byggð og sam­fé­lag

Í dag brautskrást átta nemendur með meistaragráðu í skipulagsfræði frá Landbúnaðarháskóla Íslands. Það er ánægjulegur áfangi fyrir útskriftarnemana sjálfa en ekki síður fyrir íslenskt samfélag sem stendur frammi fyrir sífellt flóknari verkefnum í skipulagsmálum.

Skipulagsfræði snýst um að móta umhverfi okkar til framtíðar. Hún fjallar um samspil samfélags, atvinnulífs, náttúru og byggðar og leitast við að finna jafnvægi milli ólíkra hagsmuna og þarfa. Á tímum hraðra breytinga, loftslagsáskorana, þéttingar byggðar, orkuuppbyggingar og aukinnar ásóknar í land og auðlindir hefur mikilvægi faglegrar skipulagsvinnu sjaldan verið meira.

Sumum kann að þykja sérstakt að meistaranám í skipulagsfræði sé kennt við Landbúnaðarháskóla Íslands. Í alþjóðlegu samhengi er það þó alls ekki óvenjulegt. Víða um Evrópu eru skipulagsnámsleiðir kenndar við háskóla sem eiga rætur í landbúnaðar-, umhverfis- og náttúruvísindum. Þar er viðurkennt að skipulagsmál snúast ekki aðeins um borgir og byggingar heldur einnig um landnotkun, landslag, vistkerfi, matvælaframleiðslu og sjálfbæra nýtingu lands.

Á undanförnum árum hafa menntaðir skipulagsfræðingar markað sífellt dýpri spor í íslenskum skipulagsmálum; hjá sveitarfélögum, ríkisstofnunum og á ráðgjafarmarkaði. Þekking þeirra á stefnumótun, samráði, greiningu og framtíðarsýn er mikilvæg forsenda þess að hægt sé að taka upplýstar ákvarðanir um þróun samfélagsins.

Þrátt fyrir það má færa rök fyrir því að enn sé svigrúm til að efla stöðu skipulagsfræðinnar innan íslenskrar stjórnsýslu. Skipulagsmál verða sífellt umfangsmeiri en fagþekking skipulagsfræðinga nýtist ekki alltaf sem skyldi við stefnumótun og ákvarðanatöku. Efla þarf fagið, fjölga tækifærum fyrir skipulagsfræðinga og tryggja að skipulagsleg sjónarmið hafi eðlilegt vægi þegar teknar eru ákvarðanir um framtíð og þróun byggðar.

Fyrir hönd Skipulagsfræðingafélags Íslands óska ég verðandi nýútskrifuðum skipulagsfræðingum innilega til hamingju með áfangann. Samfélagið hefur þörf fyrir þekkingu þeirra, sýn og fagmennsku.

Höfundur er formaður Skipulagsfræðingafélags Íslands (SFFÍ).