Vöknum, for­eldrar, afar og ömmur!

Um 40% 2 ára barna í USA eiga/hafa aðgang að iPad eða spjaldtölvu. Líklegt er að hlutfallið sé ekki lægra hérlendis enda erum við ein tæknivæddasta þjóð heims.

Fyrir vikið missa börn af því að geta leiðst og verða af nauðsynlegu þroskaferli vegna þess. Ef skjárinn er ekki nálægur kalla börnin eftir honum nánast strax um leið og þau „hafa ekkert að gera“.

Eðlilegur leiði þvingar börnin til að takast á við hann, finna sér eitthvað að gera (vera gerendur, ekki þiggjendur) og ímyndunarafl og þrautseigja aukast.

Afkvæmi manna eru lengi að verða sjálfbjarga og taka sér langa tíma til að þroskast og mynda taugatengingar í heilanum í gegnum alls konar bein félagsleg samskipti. Nú missa mörg börn mikið af þessum mikilvægum tíma vegna skjáanna.

Rannsóknir, t.d. úr Adolescent Brain Cognitive Development Study, sýna að meiri skjátími hjá börnum tengist mælanlegum breytingum í heilabyggingu, t.d. minni þykkt í heilaberki og breytingum í hvíta efninu.

Aðskilnaðarkvíði við skjáina birtist stundum þegar börnin þurfa að skilja við skjáinn eftir bílferðina á leikskólann eftir að hafa horft á hann á leiðinni þangað, stundum með gráti og látum.

Z-kynslóðin er fyrsta kynslóðin sem vísbendingar eru um að hún mælis verr en sú fyrri hvað vitsmuni varðar (Flynn áhrifin), t.d.:

Styttri athyglisspönn

Verra minni

Verra læsi

Minni talnaskilning

Minni framkvæmdafærni

Lægri greindarvísitölu

Sumir halda að stutt myndskeið með „hættulausu“ efni (t.d. hoppandi kettlingar) hafi a.m.k. ekki neikvæð áhrif, það er rangt. Börnin venjast hratt á að horfa á tilgangslaus myndbrot og heilinn missir eiginleikann til lengri tíma einbeitingar sem er grunnur lesskilnings og dýpra náms.

Skjánotkun getur haft neikvæð áhrif á sjón barna og þau geta orðið fyrir hormónatruflunum, þau hreyfa sig mun minna, offita eykst og tengslarof getur gert vart við sig.

Þessi mikla örvun og dópamínskot inn í kerfið getur haft veruleg neikvæð áhrif á heilann. Smábörn eru í meira mæli minna talandi, kunna síður á klósettið/koppinn, hafa ekki séð bækur og þegar þau komast í þær reyna þau að „strjúka“ blaðsíðurnar, kunna ekki að fletta og eiga erfiðara með að tengjast öðrum.

Skjáir eru eins og rafsnuddur, mjög öflugar snuddur sem hindra bein mannleg samskipti sem eru grunnur þroska og velferðar okkar allra.

Foreldrar, afar og ömmur, vöknum.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins