Sam­tal við ó­kunnugan getur aukið hamingju, orku og tengsl

Hefur þú einhvern tíma setið í almannarými, með heyrnartól í eyrunum og augun límd við símann, í þeirri von að enginn tali við þig? Þú ert líklega ekki ein/n um það.

Í nútímasamfélagi, þar sem samskiptin fara sífellt oftar fram í gegnum skjái og bein tengsl við fólk í raunheimum eru sjaldgæfari, hefur orðið eðlilegt að halda sig til hlés. Við tölum minna við ókunnuga, horfum sjaldnar í augun á fólki og viljum hvorki trufla né vera trufluð. Margir telja að spjall við ókunnugan verði vandræðalegt eða þreytandi, sérstaklega þegar við erum lúin eða einfaldlega ekki í stuði.

En rannsóknir sýna að við höfum rangt fyrir okkur.

Rannsóknin sem sneri væntingum á hvolf

Ein athyglisverðasta rannsóknin á þessu sviði var framkvæmd af sálfræðingunum Nicholas Epley og Juliönu Schroeder við háskólann í Chicago árið 2014. Þar voru bæði innhverfir (introverts) og úthverfir (extroverts) beðnir um að hefja samtal við ókunnugan á leið sinni til vinnu eða skóla.

Fyrirfram töldu nær allir að samtalið yrði óþægilegt og að einveran væri ánægjulegri. En þegar á reyndi sögðust þátttakendur, óháð persónuleikagerð, upplifa meiri ánægju, sterkari tengsl og meiri orku en þeir sem héldu sig út af fyrir sig. Að tala við ókunnugan reyndist ekki aðeins jákvætt fyrir þann sem tók frumkvæðið heldur einnig fyrir viðmælandann.

Þessi niðurstaða sýnir hversu illa við metum eigin félagsþörf. Við teljum að við viljum vera í friði, en í raun getur jafnvel stutt og óformlegt samtal haft áhrif á það hvernig við upplifum daginn og okkur sjálf í samhengi við aðra. Ég hef sjálf oft talið mig vilja vera í friði, en ítrekað upplifað að stutt samtal við ókunnugan skilur mig eftir léttari en áður.

Við lærum ekki endilega af eigin reynslu

Tilraunir Epley og Schroeder leiddu einnig í ljós að þessi misskilningur stafar ekki af skorti á ímyndunarafli heldur af því að við lærum ekki af eigin reynslu. Þeir sem voru vanir að eiga örstutt samtöl við ókunnuga, til dæmis við leigubílstjóra, höfðu raunsærri væntingar og upplifðu samskiptin skemmtilegri. Þeir sem héldu sig jafnan til hlés vanmátu hins vegar áhrifin á eigin líðan og töldu þögnina ánægjulegri.

Þegar þeir loks prófuðu að tala við ókunnugan upplifðu þeir oft hið gagnstæða: léttleika, ánægju og tilfinningu fyrir tengslum. Í ljós kom einnig að það að einhver tali við okkur að fyrra bragði hefur sambærileg áhrif og þegar við tökum sjálf frumkvæðið.

Félagsleg samskipti geta gefið orku

Í annarri tilraun, þar sem var líkt eftir biðstofu, kom í ljós að ánægjan smitast. Þeir sem töluðu við ókunnugan nutu biðtímans betur og fólkið sem var talað við upplifði hann ekki síður jákvætt. Stundum dugar einfalt bros eða hlýtt „hæ“ til að breyta stemmingunni hjá báðum aðilum.

Flest okkar telja að félagsleg samskipti kosti orku þegar þau geta í raun gefið orku. Það þarf hvorki langt né djúpt samtal til að hafa áhrif. Stutt spjall í búð, vingjarnleg orð í biðröð eða augnablik í lyftu geta nægt til að breyta deginum.

Hamingja, tengsl og jákvæð sálfræði

Í jákvæðri sálfræði eru félagsleg tengsl talin einn af grunnþáttum hamingju og vellíðanar. Fólk sem á regluleg, jafnvel mjög stutt, jákvæð samskipti við aðra, hvort sem það eru nágrannar, samstarfsfólk eða ókunnugir, upplifir meiri lífsánægju.

Þegar við opnum á samskipti virkjum við þau kerfi heilans sem tengjast umbun, trausti og öryggi. Líkaminn losar taugaboðefni á borð við oxýtósín og dópamín, sem styrkja tilfinningu fyrir vellíðan og tengslum. Þannig getur smáspjall við ókunnugan verið einföld leið til að minna bæði líkama og huga á að við erum hluti af stærra samhengi.

Við erum í eðli okkar félagsverur. Þrátt fyrir að samfélagið ýti sífellt meira undir hraða, einstaklingshyggju og afköst, býr í okkur djúp þörf fyrir að sjá og vera séð. Við þráum að tilheyra. Stundum þarf ekki meira en einfalt „Hæ, hvernig gengur?“

Prófaðu í dag

Ráðið er því einfalt: Talaðu við ókunnuga og treystu því að gleðin sem fylgir tengslunum vegi þyngra en upphaflegu óþægindin.

Hér eru nokkrar einfaldar leiðir til að prófa þetta:

• Spjallaðu við afgreiðslumanninn þegar þú greiðir fyrir vöruna
• Spurðu strætóbílstjórann eða kaffiþjóninn hvernig þeir hafi það
• Segðu vingjarnleg orð í ræktinni eða lyftunni
• Líttu upp úr símanum, brostu og bjóddu „góðan dag“

Þessi örstund af góðvild minnir okkur á að það er oft í einföldum samskiptum sem tengsl, hlýja og mannúð birtast.

Höfundur er leiðbeinandi hjá Þekkingarmiðlun og með meistaragráðu í hagnýtri jákvæðri sálfræði.