Telur breytinguna ekki stuðla að því að fólk festist í hús­næði

Landsbankinn tilkynnti í morgun að aðeins fyrstu kaupendur geti nú fengið verðtryggt íbúðalán og breytilegir vextir beri fast álag ofan á stýrivexti Seðlabankans. Verðtryggð lán til fyrstu kaupenda verða nú veitt til tuttugu ára en ekki fjörutíu og verða á föstum vöxtum út lánstímann. 

Þá verður hætt að hafa sérstök grunnlán auk viðbótarlána á hærri kjörum og verða íbúðalán fram eftir í einu láni. Hæstiréttur dæmdi á dögunum í Vaxtamálinu svokallaða, þar sem ákveðnir skilmálar lána með breytilega vexti hjá Íslandsbanka voru dæmdir ólögmætir. Bankar og lánastofnanir hafa síðan verið að endurskoða lánakjör.

„Eftir niðurstöðu Hæstaréttar fórum við í að endurskoða lánaskilmálana. Við viljum vera samkeppnishæf í lánum og geta boðið okkar bestu kjör til viðskiptavina. Það var ljóst í kjölfar dómsins að við urðum að breyta skilmálum á nýjum lánum til að endurspegla það sem kom fram í dómi Hæstaréttar,“ segir Lilja Björk Einarsdóttir, bankastjóri Landsbankans. 

Bestu vextirnir á föstum óverðtryggðum lánum

Í boði verður hjá Landsbankanum að festa vexti óverðtryggða íbúðalána til eins árs en áður var aðeins hægt að festa þá í þrjú eða fimm ár. Lægri vextir verða á lánum fyrir lægra veðsettum fasteignum og þeir lægstu verða 8,15 prósent. 

„Bestu vextirnir okkar eru í raun fastir vextir. Þess vegna erum við að bjóða að festa vexti í eitt ár, sem eru lægri en óverðtryggðir breytilegir vextir eru í dag,“ segir Lilja. 

„Það sem dómurinn fjallar um er að það verður að vera fyrirsjáanleiki í verðlagningu og þegar við erum að verðleggja lán til fjörutíu ára, það er að segja eftir að fastvaxtatímabili lýkur getur fólk annað hvort fest vexti aftur eða þá taka við vextir sem eru óbreyttir út lánstímann. Það er að segja með breytilegum grunni stýrivaxta Seðlabankans en föstu vaxtaálagi.“

Minni grundvöllur fyrir verðtryggingu

Er verðtryggingin á útleið? 

„Maður sér ekki alveg jafn mikinn grundvöll fyrir verðtryggðum lánum. Við höfum verið að bjóða breytileg verðtryggð lán og núna verðum við að sjá hvernig þau mál þróast núna fyrir dómstólum,“ segir Lilja en bæði Landsbankinn og Arion banki bíða niðurstöðu í sambærilegum málaferlum gegn þeim og voru gegn Íslandsbanka. 

Breytingin hefur engin áhrif á þá sem eru núna með lán hjá bankanum. Margir hafa hins vegar áhyggjur af því að breytingin geri það að verkum að fólk geti ekki endurfjármagnað eða keypt nýtt húsnæði, þar sem þeir uppfylli ekki skilyrði Seðlabankans um greiðslubyrgðarhlutfall á óverðtryggðu láni.

„Ég á ekki von á því að þessi breyting hafi þau áhrif að fólk festist í húsnæði eða geti ekki stækkað við sig. Það er vissulega breyting að það sé mun minna framboð af verðtryggðum lánum en ég vona að þetta verði til þess að það verði hægt að lækka stýrivexti hraðar. Það mun þá skila sér mjög hratt til lántaka,“ segir Lilja. 

Er þetta gott fyrir neytandann?

„Við erum að reyna eins vel og við getum og bjóða eins góða vexti, okkar bestu vexti. Við verðum á tánum áfram gagnvart því að bjóða íbúðalán sem fólki hentar. Við getum ekki breytt stýrivöxtunum, það er það eina sem við getum ekki breytt.“