Stöðvið barnamorðin strax Sveinn Rúnar Hauksson skrifar 7. nóvember 2023 09:31 VOPNAHLÉ NÚNA!FJÖLDAMORÐUM BARNA VERÐUR AÐ LINNA.STÖÐVIÐ ÞJÓÐARMORÐ Þegar þessar línur eru ritaðar hefur útrýmingarherferð Ísraelshers á Gaza staðið í fjórar vikur. Fjöldi íbúa Gazarstrandarinnar sem fallið hafa fyrir kúlum, sprengjum og eldflaugum hersins er kominn yfir 10 þúsund manns og yfir 4000 börn hafa verið myrt. Þetta er ekki stríð gegn Hamas, þetta er stríð gegn palestínskum börnum. Heimurinn horfir upp á þetta aðgerðarlaus. Hernaður Ísraels er skilgreindur sem „réttur til sjálfsvarna“ og fer fram með fullum stuðningi Bandaríkjastjórnar á öllum sviðum. Evrópusambandið og NATÓ, þar á meðal Ísland, eru öll samábyrg í árásarstríði Ísraels. Þeirra innlegg hefur verið: ÁFRAM ÍSRAEL. Bandaríkin eru þessa dagana að verðlauna Ísrael með hærra fjárframlagi en nokkru sinni áður „til sjálfsvarna“, rúma 14 milljarða dollara voru þeir að fá núna, auk fullkomnustu drápstóla af öllum gerðum, þar á meðal árásarflugvélar eldflaugar sem útrýma heilu fjölskyldunum, heimilum og íbúðarhverfum. Og Bandaríkin beita neitunarvaldi hjá Öryggisráði SÞ til að koma í veg fyrir að hægt sé að grípa inn í og binda endi á óhugnaðinn. Skólum Flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna fyrir Palestínu (UNRWA), þar sem fólk leitar sér skjóls, er ekki hlíft og heldur ekki sjúkrahúsum en helmingur þeirra er óstarfhæfur eftir árásir hersins og öll starfsemi hinna að lamast vegna rafmagnsleysis en Ísrael leyfir ekki að eldsneyti sé flutt inn, ekki einu sinni til nota í aflvélum sjúkrahúsanna. Verið er að svelta íbúana til uppgjafa með því að skrúfa fyrir neysluvatn, takmarka mjög innflutning matvæla, leyfa aðeins innflutning á broti af þeim lyfjum, sjúkravörum og öðru sem til þarf við rekstur sjúkrahúsa og heilsugæslu sem meiri þörf er fyrir en nokkru sinni. Ekki verið að fela ásetninginn, þjóðarmorð Stríðsglæpamennirnir sem ráða ríkjum í Ísrael eru dálítið öðruvísi en fyrirrennarrar þeirra, þótt grundvallarstefnan sé sú sama, að losna við Palestsínumenn úr landinu helga. Þeir sem nú er helstu vopnabræður Netannyahu, Ben Kvir og Smootrich, hefðu alls ekki þótt boðlegir í stjórnmál Ísraels fyrir nokkrum árum. Átrúnaðargoð þeirra, Kahane heitinn sem var rabbíi leiddi öfgaflokk sem kenndur var við hann, kahanista en sá flokkur var bannaður bæði í Bandaríkjunum og Ísrael fyrir rasisma. Fylgismaður Kahane, dr. Baruch Goldstein, bandarískur læknir kom og settist að í landránsbyggð hjá Hebron, Kiryat Arba. Það var hann sem snemmar árs 1995 fór í hermannabúninginn sinn og var hleypt inn með tvær hríðskotabyssur við guðsþjónustu í Abrahamsmoskunni á föstudagsmorgni. Hann myrti eins marga og hann komst yfir. Hlaut hann skömm og fyrirlitningu fyrir meðal nágranna sinna í Kiryat Arba? Nei, landræningjarnir reistu honum minnismerki og hafa dýrkað hann sem hetju. Ben Kvir er sagður hafa haft upp á vegg stórt plakat af lækninum. Goldstein er hans maður, lifandi og dauður. Það sem gerir þessa ráðherra dálítið öðruvísi er að þeir segjast meina það sem þeir segja og gera það sem þeir segja. Ég er hræddur um að það megi trúa þessu. Þetta á ekki endilega við um alla stjórnmálamenn. En mér hættir til að trúa þessum. Þeir fela ekki einu sinni ásetninginn um að útrýma Palestínumönnum úr landinu. Það er annað með Netanyahu sem ég sá að var kallaður Satanyahu á mótmælaskilti í Washington á laugardaginn. Margir bandarískir gyðingar taka ekki minna út fyrir að horfa upp á þennan viðbjóð en við hér á Ísalandi. Netanyahu er af öllum almenningi þekktur fyrir lygar, jafnvel dáður af sumum fyrir að vera meistaralygari. Við höfum fengið smáskammta af því þessar vikurnar. Netanyahu hefur engan einkarétt á lygum, enda sagt að sannleikurinn sé fyrsta fórnarlamb hvers stríðs, en hann er flinkari en flestir. Eitt þéttbýlasta svæði heims lagt í rúst – engin undankoma Herfshöfðingjar Ísraels hafa beðið áheyrendur sína um að sýna þolinmæði, þetta stríð sé dálítið flókið og það megi búast við að það taki ekki minna en 2-3 mánuði. Í meira en 16 ár hefur Gazasvæðið verið í herkví Ísraelshers. Allt atvinnulíf hefur meira og minna verið lagt í rúst, þar á meðal ávaxtarækt og útflutningur sem var heimsþekkt. Atvinnuleysi er ægilegt en menntun hefur haldist. Um 80% íbúanna hafa neyðst til að reiða sig á matargjafir frá SÞ og mannúðarstofnunum. Rafmagn hefur lengi verið skammtað á Gaza, nú er alveg skrúfað fyrir það. Eldsneyti í dieselvélar sem einstaklingar og fyrirtæki hafa notað til vara fæst ekki. Alvarlegast er það á sjúkrahúsunum sem eru óstarfhæf vegna eldsneytisskorts og rafmagnsleysis. Súrefniskassar fyrir ungabörn, blóðskilun fyrir nýrnasjúklinga, tæki til aðgerða á skurðstofu, þar á meðal lýsing og margt fleira sem háð er rafmagni. Allt er þetta komið í þrot. Sumir hafa reynt að ná í smá rafmagn með sólarrafhlöðum. En það er einmitt nýjasta skotmark hersins, að sprengja þök þar sem slíkar rafhlöðuplötur eru. Er það von að forsætisráðherrann sé uppnefndur Satanyahu og helsti stuðnigsmaður hans slátrari (Butcher Blinken) á mótmælafundum í Bandaríkjunum sem verða æ fjölmennari? Það sem heimurinn er nú að horfa á upp er hryllingur af stærðargráðu sem ekki hefur áður sést. Mörg ógeðsleg stríð hafa verið háð á undanförnum árum, í Súdan, Úkraínu, Sýrlandi, Yemen, Afganistan og víðar en ekkert sem jafnast á við þetta. Hér murrkar einn öflugasti og tæknivæddasti her heims lífið úr varnarlausum íbúum Gaza-svæðisins sem eru 2.3 milljónir, eldra fólki og fötluðum, konum og ekki síst börnum. UNICEF, Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, benti fyrir nokkrum dögum á að drápin á saklausum börnum hefðu verið margfalt fleiri á þessu örlitla svæði en í nokkru öðru stríði síðustu árin. Til dæmis var nefnt, að í Úkraínustríðinu sem er nógu viðbjóðslegt, hefðu 545 börn dáið af völdum stríðsins á einu ári og átta mánuðum, en á fjórum vikum hafa yfir 4000 börn verið drepin af Ísraelsher á Gazaströnd. Ekkert má trufla þjóðarmorð Blinken utaníkisráðherra fer víða en í fullkominni erindisleysu, hvað varðar yfirlýstan tilgang, að koma á stuttu mannúðarhléi til að greiða fyrir samgöngum. En það verður að vera mjög stutt svo að stríðið geti haldið áfram. En Netanyahu neitar Blinken um þetta litla hlé. Og hann ræður. Ekkert má trufla þjóðarmorðið. Ísland er búið að verða sér skammar með því að taka ekki undir kröfuna um tafarlaust vopnahlé á vettvangi SÞ. Fram að þessu hafa Íslendingar fundið fyrir sérstakri vinsemd og virðingu í Palestínu, ekki síst eftir að Ísland varð fyrst vestrænna ríkja til að viðurkenna sjálfstæði Palestínu árið 2011. Nú er ástæðulaust að flíka því að maður sé Íslendingur. Nema okkur takist að snúa við blaðinu og íslensk stjórnvöld fordæmi þegar í stað þjóðarmorð Ísraels í Palestínu og krefjast vopnahlés tafarlaust. Ef Ísraeslríki skellir skollaeyrum við jafn sjálfsagðri kröfu og vopnahléi, sem það gerir einsog það hefur alltaf gert við ályktunum Sameinuðu þjóðanna og jafnvel nú við lágmæltri beiðni Blinkens og Bandaríkjastjórnar um stutt hlé, þá er ekki um nema eitt að ræða. Slíta stjórnmálasambandi við Ísrael Það gengur ekki að láta einsog ekkert sé og halda upp eðlilegu sambandi við ríki sem ástundar fjöldamorð á börnum og þjóðarmorð á nágrönnum sínum. Og það gengur ekki annað en að gera allt sem í okkar valdi stendur til að stöðva þjóðarmorðið. Það sem við getum gert er að þrýsta á Bandaríkjastjórn að taka í lurginn á Netanyahu og stríðasglæpastjórn hans. Það gerum við með milljónum fólks um heim allan. Þess vegna mætum við hjá bandaríska sendiráðinu við Engjateig á fimmtudag 9. nóvember kl. 17 og krefjumst VOPNAHLÉS STRAX. Höfundur er læknir. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Sveinn Rúnar Hauksson Átök í Ísrael og Palestínu Ísrael Palestína Mest lesið Þegar að náttúruvernd fer úr tísku Halla Hrund Logadóttir Skoðun 48 manna stjórn – er þess virkilega þörf? Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir Skoðun Þið eruð trömpistar ... sagði orkuráðherra Kristín Helga Gunnarsdóttir Skoðun HMS vill dýrari byggingar Eggert Guðmundsson Skoðun 20 kíló af þjóðarskömm Hjálmtýr Heiðdal Skoðun Frjósemisvarðveisla; Jafnt aðgengi að framtíðinni Ragnhildur Þóra Hafsteinsdóttir Skoðun Þau sem eftir sitja Auður Erla Gunnarsdóttir Skoðun Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun Má segja að börn á Íslandi hafi það gott? Hjördís Eva Þórðardóttir Skoðun Hvað breyttist þegar þjóðin sagði nei? Hilmar Kristinsson Skoðun Skoðun Skoðun Getur maður dansað sig út úr depurð? Guðjón Ágústsson skrifar Skoðun Vinnuvernd er líka sjálfsvígsforvörn Carmen Maja Valencia skrifar Skoðun Á allt Ísland heima á höfuðborgarsvæðinu? Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Reykjanesundrið - næsti kafli Berglind Ragnarsdóttir skrifar Skoðun Ekkert að spila um Sigurður Hallur Jónsson skrifar Skoðun HMS vill dýrari byggingar Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Þegar að náttúruvernd fer úr tísku Halla Hrund Logadóttir skrifar Skoðun Þið eruð trömpistar ... sagði orkuráðherra Kristín Helga Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Konur fjárfestum! Iða Brá Benediktsdóttir skrifar Skoðun Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal skrifar Skoðun 48 manna stjórn – er þess virkilega þörf? Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir skrifar Skoðun Má segja að börn á Íslandi hafi það gott? Hjördís Eva Þórðardóttir skrifar Skoðun Þau sem eftir sitja Auður Erla Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35 borgar ekki reikningana Elliði Vignisson skrifar Skoðun Háskólar eiga að leggja áherslu á árangur, ekki fólk Aðalbjörn Jóhannsson skrifar Skoðun Von er ekki aðgerð Hermína Gunnþórsdóttir,Sigrún Helga Snæbjörnsdóttir skrifar Skoðun Kílómetragjald á umönnun Alma Ýr Ingólfsdóttir,Guðmundur Ármann Pétursson,Stefanía Hulda Marteinsdóttir,Vigdís Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Við erum náttúran – náttúran er við Harpa Fönn Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Frjósemisvarðveisla; Jafnt aðgengi að framtíðinni Ragnhildur Þóra Hafsteinsdóttir skrifar Skoðun Byggjum upp netöryggisgetu og fögnum áfangasigrum Hrannar Ásgrímsson skrifar Skoðun Menntun þarf ekki að þýða tekjutap Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir skrifar Skoðun Kostir og gallar Schengen Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun 20 kíló af þjóðarskömm Hjálmtýr Heiðdal skrifar Skoðun Hvað breyttist þegar þjóðin sagði nei? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Stjórnun gervigreindar og öryggi Marinó G. Njálsson skrifar Skoðun Hafrannsóknastofnun vissi af gloppunni en gerði ekkert Þórólfur Júlían Dagsson skrifar Skoðun Reikningurinn sem svefninn getur ekki borgað Grétar Þór Guðjohnsen skrifar Skoðun Er þetta allt sama tóbakið? Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Danski bærinn Akureyri Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Píeta samtökin í 10 ár Hildur Eir Bolladóttir skrifar Sjá meira
VOPNAHLÉ NÚNA!FJÖLDAMORÐUM BARNA VERÐUR AÐ LINNA.STÖÐVIÐ ÞJÓÐARMORÐ Þegar þessar línur eru ritaðar hefur útrýmingarherferð Ísraelshers á Gaza staðið í fjórar vikur. Fjöldi íbúa Gazarstrandarinnar sem fallið hafa fyrir kúlum, sprengjum og eldflaugum hersins er kominn yfir 10 þúsund manns og yfir 4000 börn hafa verið myrt. Þetta er ekki stríð gegn Hamas, þetta er stríð gegn palestínskum börnum. Heimurinn horfir upp á þetta aðgerðarlaus. Hernaður Ísraels er skilgreindur sem „réttur til sjálfsvarna“ og fer fram með fullum stuðningi Bandaríkjastjórnar á öllum sviðum. Evrópusambandið og NATÓ, þar á meðal Ísland, eru öll samábyrg í árásarstríði Ísraels. Þeirra innlegg hefur verið: ÁFRAM ÍSRAEL. Bandaríkin eru þessa dagana að verðlauna Ísrael með hærra fjárframlagi en nokkru sinni áður „til sjálfsvarna“, rúma 14 milljarða dollara voru þeir að fá núna, auk fullkomnustu drápstóla af öllum gerðum, þar á meðal árásarflugvélar eldflaugar sem útrýma heilu fjölskyldunum, heimilum og íbúðarhverfum. Og Bandaríkin beita neitunarvaldi hjá Öryggisráði SÞ til að koma í veg fyrir að hægt sé að grípa inn í og binda endi á óhugnaðinn. Skólum Flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna fyrir Palestínu (UNRWA), þar sem fólk leitar sér skjóls, er ekki hlíft og heldur ekki sjúkrahúsum en helmingur þeirra er óstarfhæfur eftir árásir hersins og öll starfsemi hinna að lamast vegna rafmagnsleysis en Ísrael leyfir ekki að eldsneyti sé flutt inn, ekki einu sinni til nota í aflvélum sjúkrahúsanna. Verið er að svelta íbúana til uppgjafa með því að skrúfa fyrir neysluvatn, takmarka mjög innflutning matvæla, leyfa aðeins innflutning á broti af þeim lyfjum, sjúkravörum og öðru sem til þarf við rekstur sjúkrahúsa og heilsugæslu sem meiri þörf er fyrir en nokkru sinni. Ekki verið að fela ásetninginn, þjóðarmorð Stríðsglæpamennirnir sem ráða ríkjum í Ísrael eru dálítið öðruvísi en fyrirrennarrar þeirra, þótt grundvallarstefnan sé sú sama, að losna við Palestsínumenn úr landinu helga. Þeir sem nú er helstu vopnabræður Netannyahu, Ben Kvir og Smootrich, hefðu alls ekki þótt boðlegir í stjórnmál Ísraels fyrir nokkrum árum. Átrúnaðargoð þeirra, Kahane heitinn sem var rabbíi leiddi öfgaflokk sem kenndur var við hann, kahanista en sá flokkur var bannaður bæði í Bandaríkjunum og Ísrael fyrir rasisma. Fylgismaður Kahane, dr. Baruch Goldstein, bandarískur læknir kom og settist að í landránsbyggð hjá Hebron, Kiryat Arba. Það var hann sem snemmar árs 1995 fór í hermannabúninginn sinn og var hleypt inn með tvær hríðskotabyssur við guðsþjónustu í Abrahamsmoskunni á föstudagsmorgni. Hann myrti eins marga og hann komst yfir. Hlaut hann skömm og fyrirlitningu fyrir meðal nágranna sinna í Kiryat Arba? Nei, landræningjarnir reistu honum minnismerki og hafa dýrkað hann sem hetju. Ben Kvir er sagður hafa haft upp á vegg stórt plakat af lækninum. Goldstein er hans maður, lifandi og dauður. Það sem gerir þessa ráðherra dálítið öðruvísi er að þeir segjast meina það sem þeir segja og gera það sem þeir segja. Ég er hræddur um að það megi trúa þessu. Þetta á ekki endilega við um alla stjórnmálamenn. En mér hættir til að trúa þessum. Þeir fela ekki einu sinni ásetninginn um að útrýma Palestínumönnum úr landinu. Það er annað með Netanyahu sem ég sá að var kallaður Satanyahu á mótmælaskilti í Washington á laugardaginn. Margir bandarískir gyðingar taka ekki minna út fyrir að horfa upp á þennan viðbjóð en við hér á Ísalandi. Netanyahu er af öllum almenningi þekktur fyrir lygar, jafnvel dáður af sumum fyrir að vera meistaralygari. Við höfum fengið smáskammta af því þessar vikurnar. Netanyahu hefur engan einkarétt á lygum, enda sagt að sannleikurinn sé fyrsta fórnarlamb hvers stríðs, en hann er flinkari en flestir. Eitt þéttbýlasta svæði heims lagt í rúst – engin undankoma Herfshöfðingjar Ísraels hafa beðið áheyrendur sína um að sýna þolinmæði, þetta stríð sé dálítið flókið og það megi búast við að það taki ekki minna en 2-3 mánuði. Í meira en 16 ár hefur Gazasvæðið verið í herkví Ísraelshers. Allt atvinnulíf hefur meira og minna verið lagt í rúst, þar á meðal ávaxtarækt og útflutningur sem var heimsþekkt. Atvinnuleysi er ægilegt en menntun hefur haldist. Um 80% íbúanna hafa neyðst til að reiða sig á matargjafir frá SÞ og mannúðarstofnunum. Rafmagn hefur lengi verið skammtað á Gaza, nú er alveg skrúfað fyrir það. Eldsneyti í dieselvélar sem einstaklingar og fyrirtæki hafa notað til vara fæst ekki. Alvarlegast er það á sjúkrahúsunum sem eru óstarfhæf vegna eldsneytisskorts og rafmagnsleysis. Súrefniskassar fyrir ungabörn, blóðskilun fyrir nýrnasjúklinga, tæki til aðgerða á skurðstofu, þar á meðal lýsing og margt fleira sem háð er rafmagni. Allt er þetta komið í þrot. Sumir hafa reynt að ná í smá rafmagn með sólarrafhlöðum. En það er einmitt nýjasta skotmark hersins, að sprengja þök þar sem slíkar rafhlöðuplötur eru. Er það von að forsætisráðherrann sé uppnefndur Satanyahu og helsti stuðnigsmaður hans slátrari (Butcher Blinken) á mótmælafundum í Bandaríkjunum sem verða æ fjölmennari? Það sem heimurinn er nú að horfa á upp er hryllingur af stærðargráðu sem ekki hefur áður sést. Mörg ógeðsleg stríð hafa verið háð á undanförnum árum, í Súdan, Úkraínu, Sýrlandi, Yemen, Afganistan og víðar en ekkert sem jafnast á við þetta. Hér murrkar einn öflugasti og tæknivæddasti her heims lífið úr varnarlausum íbúum Gaza-svæðisins sem eru 2.3 milljónir, eldra fólki og fötluðum, konum og ekki síst börnum. UNICEF, Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, benti fyrir nokkrum dögum á að drápin á saklausum börnum hefðu verið margfalt fleiri á þessu örlitla svæði en í nokkru öðru stríði síðustu árin. Til dæmis var nefnt, að í Úkraínustríðinu sem er nógu viðbjóðslegt, hefðu 545 börn dáið af völdum stríðsins á einu ári og átta mánuðum, en á fjórum vikum hafa yfir 4000 börn verið drepin af Ísraelsher á Gazaströnd. Ekkert má trufla þjóðarmorð Blinken utaníkisráðherra fer víða en í fullkominni erindisleysu, hvað varðar yfirlýstan tilgang, að koma á stuttu mannúðarhléi til að greiða fyrir samgöngum. En það verður að vera mjög stutt svo að stríðið geti haldið áfram. En Netanyahu neitar Blinken um þetta litla hlé. Og hann ræður. Ekkert má trufla þjóðarmorðið. Ísland er búið að verða sér skammar með því að taka ekki undir kröfuna um tafarlaust vopnahlé á vettvangi SÞ. Fram að þessu hafa Íslendingar fundið fyrir sérstakri vinsemd og virðingu í Palestínu, ekki síst eftir að Ísland varð fyrst vestrænna ríkja til að viðurkenna sjálfstæði Palestínu árið 2011. Nú er ástæðulaust að flíka því að maður sé Íslendingur. Nema okkur takist að snúa við blaðinu og íslensk stjórnvöld fordæmi þegar í stað þjóðarmorð Ísraels í Palestínu og krefjast vopnahlés tafarlaust. Ef Ísraeslríki skellir skollaeyrum við jafn sjálfsagðri kröfu og vopnahléi, sem það gerir einsog það hefur alltaf gert við ályktunum Sameinuðu þjóðanna og jafnvel nú við lágmæltri beiðni Blinkens og Bandaríkjastjórnar um stutt hlé, þá er ekki um nema eitt að ræða. Slíta stjórnmálasambandi við Ísrael Það gengur ekki að láta einsog ekkert sé og halda upp eðlilegu sambandi við ríki sem ástundar fjöldamorð á börnum og þjóðarmorð á nágrönnum sínum. Og það gengur ekki annað en að gera allt sem í okkar valdi stendur til að stöðva þjóðarmorðið. Það sem við getum gert er að þrýsta á Bandaríkjastjórn að taka í lurginn á Netanyahu og stríðasglæpastjórn hans. Það gerum við með milljónum fólks um heim allan. Þess vegna mætum við hjá bandaríska sendiráðinu við Engjateig á fimmtudag 9. nóvember kl. 17 og krefjumst VOPNAHLÉS STRAX. Höfundur er læknir.
Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun
Skoðun Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal skrifar
Skoðun Kílómetragjald á umönnun Alma Ýr Ingólfsdóttir,Guðmundur Ármann Pétursson,Stefanía Hulda Marteinsdóttir,Vigdís Gunnarsdóttir skrifar
Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun