Mun ekki birta nöfn þeirra sem vottuðu um góða hegðun Roberts Downey

Dómsmálaráðuneytið metur það svo að ekki sé heimilt að birta nöfn þeirra einstaklinga sem hafa vottað um góða hegðun einstakra umsækjenda um uppreist æru. Þetta sé gert með hliðsjón af eðli upplýsinganna og sjónarmiða sem fram koma í úrskurði Persónuverndar frá 2014.

Þetta kemur fram í tilkynningu frá dómsmálaráðuneytinu í tilefni af umfjöllun um uppreist æru og fyrirspurna fjölmiðla í tengslum við mál Roberts Downey, sem áður hét Róbert Árni Hreiðarsson. Hæstiréttur féllst á það fyrir um viku að svipting lögmannsréttinda mannsins yrði felld niður.

Robert hafði áður verið dæmdur í Hæstarétti í þriggja ára fangelsi árið 2008 fyrir kynferðisbrot gegn fjórum unglingsstúlkum og hafði héraðsdómur áður einnig fallist á beiðni hans um að hann fengi lögmannsréttindin aftur.

Umsögn um góða hegðun

Meðal skilyrða þess að fá uppreist æru er að tveir einstaklingar sendi inn umsögn um góða hegðun viðkomandi. Í tilkynningu ráðuneytisins er vísað í að viðkvæmar persónuupplýsingar séu allar undanþegnar aðgangi almennings samkvæmt lögum um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga. „Af þeim sökum afhendir ráðuneytið ekki gögn er varða einstaka umsóknir um uppreist æru.“

Sömuleiðis taki réttur almennings til aðgangs að gögnum ekki til vinnugagna, en til þeirra teljast gögn sem stjórnvöld eða lögaðilar hafa ritað eða útbúið til eigin nota við undirbúning ákvörðunar eða annarra lykta máls. Hins vegar beri að afhenda vinnugögn ef þar komi fram endanleg ákvörðun um afgreiðslu máls, með vísun í grein upplýsingalaga. „Í vinnugagni sem ritað var í meðförum málsins innan ráðuneytisins kemur ekki fram endanleg ákvörðun um afgreiðslu málsins heldur er þar einvörðungu gerð tillaga að afgreiðslu til ráðherra og ráðuneytisstjóra. Af þeim sökum er ráðuneytinu ekki heimilt samkvæmt upplýsingalögum að afhenda vinnugagnið.“

Takmarkanir á upplýsingarétti

Ráðuneytið vísar svo í 9. grein upplýsingalaga þar sem kveðið er á um takmarkanir á upplýsingarétti vegna einkahagsmuna. „Þar segir að óheimilt sé að veita almenningi aðgang að gögnum um einka- eða fjárhagsmálefni einstaklinga sem sanngjarnt er og eðlilegt að trúnaður ríki um, nema sá samþykki sem á í hlut. Á grundvelli þessarar reglu er heimilt að undanþiggja tiltekin gögn upplýsingarétti ef í þeim er að finna upplýsingar sem eru þess eðlis að rétt þykir að um þær ríki trúnaður. Ákvæðið felur í sér nokkurs konar vísireglu um það hvenær rétt sé að trúnaður ríki um upplýsingar um einkahagsmuni. Stjórnvaldi, eða öðrum aðila sem ákvörðun tekur á grundvelli laganna, er með öðrum orðum ætlað að vega og meta umbeðin gögn með tilliti til þess hvort upplýsingar séu samkvæmt almennum sjónarmiðum svo viðkvæmar að þær eigi ekki erindi við allan þorra manna. Með hliðsjón af eðli upplýsinganna og þeirra sjónarmiða sem fram koma í úrskurði Persónuverndar í máli nr. 2014/911, er það mat ráðuneytisins að því sé ekki heimilt að birta nöfn þeirra einstaklinga sem hafa vottað um góða hegðun einstakra umsækjenda um uppreist æru,“ segir í tilkynningu frá ráðuneytinu.

Úrskurður Persónuverndar sem vísað er í tekur á máli sem sneri að stuðningsyfirlýsingum með framboðslistum til sveitarstjórnarkosninga.

Aðkoma löggjafans

Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra hefur á síðustu dögum lýst því yfir að ef breyta eigi áratuga langri framkvæmd við veitingu uppreist æru þurfi löggjafinn mögulega að koma að því. Ráðherra hafi þegar farið fram á skoðun innan dómsmálaráðuneytis hvað þetta varðar og mögulega þörf á breytingu á löggjöf.