Spyrja hvort tryggja eigi að bankarnir falli í réttar hendur

„Sporin hræða,“ segja hagfræðingarnir Guðrún Johnsen og Þórólfur Matthíasson varðandi tillögur um fjölgun seðlabankastjóra í þrjá í grein sem birtist í Fréttablaðinu í dag.

Þau telja líkur kunni að vera á því að tveir stórir bankar renni inn í eignasafn Seðlabankans. Kjarninn bendir á að bankarnir sem um ræðir séu Arion Banki og Íslandsbanki en hugmyndir hafa verið um að þeir renni inn í eignasafn Seðlabankans við uppgjör Glitnis og Kaupþings. „Getur verið að skipan þriggja stjóra eigi að tryggja að þeir falli í réttar hendur?“ spyrja Guðrún og Þórólfur.



Óttast seðlabankastjóra úr stjórnmálaflokkunum

Guðrún og Þórólfur óttast að með fjölgun seðlabankastjóra sé verið að reyna að koma að pólitískt skipuðum seðlabankastjórum. „Ef seðlabankastjóri er aðeins einn er líklegast er að ráðherrarnir komi sér saman um faglega ráðinn bankastjóra vegna þess að skiptimyntin fyrir þann sem ekki fengi „sinn” mann væri lítilfjörleg. Séu bankastjórar þrír horfir málið öðru vísi við. Krafan væri að nýr bankastjóri bætti úr (pólitískri) slagsíðu sem væri eða hefði verið í fyrri bankastjórn. „Þú-átt, þess-vegna-á ég-að-fá“ rök yrðu notuð,“ segja þau í greininni.

Sjá einnig: Tungur tvær og Seðlabanki Íslands

Hagfræðingarnir benda á að áður hafi farið illa við einkavæðingu banka þar sem pólitískt skipaður seðlabankastjóri var í stóru hlutverki. „Fyrir tíu árum var það meira að segja einn pólitískt skipaður seðlabankastjóri sem komst yfir viðskiptabanka með mönnum sem nú sitja í fangelsi fyrir afbrot í rekstri þess banka. Áður en sama fyrirkomulag er tekið upp aftur er ekki mikilvægt að núverandi stjórnvöld geri upp við fortíðina til þess að þeim sé treystandi til þess að breyta öðruvísi í þetta sinn?“



Fátítt að forstjórar séu þrír

Hagfræðingarnir benda einnig á að fátítt sé að fyrirtækjum eða stofnunum sé stjórnað af mörgum forstöðumönnum eða forstjórum. „Í sjósókn og hernaði er lokaákvörðun oftast á höndum eins aðila. Þessi skipan byggir á reynslu aldanna og einfaldri leikjafræði. Reynsla aldanna kennir að sé vel staðið að vali þess sem hefur lokaorðið verða færri mistök en ef ákvörðun er tekin af „öldungaráði“. Leikjafræðin kennir að ef þrír eða fleiri aðilar taka ákvörðun getur hver og einn skýlt sér á bak við þá staðreynd að atkvæði þeirra ráði líklega ekki úrslitum og ábyrgð þeirra í samræmi við það,“ segja Guðrún og Þórólfur.

Þau benda einnig á að nú þegar sé fjölskipuð peningastefnunefnd á vegum Seðlabankans sem taki veigamestu ákvarðanir hans að undanskildum þeim sem tengjast afnámi hafta og sölu á eignum úr eignasafni Seðlabankans. Þar þurfi seðlabankastjóri að bera ákvarðanir undir fjármálaráðherra og stjórn eignasafnsins og sé því ekki einráður um málefni bankans.



Sjá einnig: Össur hjólar í Bjarna vegna frumvarps um að leggja niður Bankasýsluna

Þá er einnig bent á að ólíklegra sé að þrír pólitískt skipaðir seðlabankastjórar grípi til aðhaldsaðgerða t.d. með vaxtahækkunum skömmu fyrir kosningar sem muni gera það erfiðara fyrir bankann „að halda verðbólguvæntingum niðri með þekktum afleiðingum gagnvart vaxtastigi og nafnlaunaþróun,“ eins og segir í greininni.