Máttu ekki miða við núll prósent verðbólgu

Það samrýmist ekki tilskipun Evrópusambandsins að miða samningsskilmála í verðtryggðum lánum við 0% verðbólgu þegar heildarlántökukostnaður og árleg hlutfallstala kostnaðar er reiknað ef þekkt verðbólgustig á lántökudegi er ekki  0%. Þetta segir í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins vegna máls sem Sævar Jón Gunnarsson höfðaði gegn Landsbankanum.

Í álitinu segir að það sé íslenskra dómstóla að meta hvaða áhrif röng upplýsingagjöf af þessu tagi hefur og hvaða  úrræðum er hægt að beita af því tilefni.

Sævar tók verðtryggt 630 þúsund króna lán hjá bankanum 19. nóvember 2008 gegn útgáfu skuldabréfs. Skuldabréfinu fylgdi greiðsluáætlun þar sem fram kemur að áætlunin byggi á 0 prósent verðbólgu, núgildandi vöxtum og gjaldskrá bankans sem geti tekið breytingum.

Síðar kom í ljós að greiðslubyrði lánsins reyndist talsvert hærri en ráð var fyrir gert í greiðsluáætluninni, jafnvel þótt hinir breytilegu vextir af láninu hafi lækkað í kjölfar þess að byrjað var að greiða afborganir.

Gengið er út frá því að hækkun afborgana umfram greiðsluáætlun hafi orsakast af verðbótauppreikningi lánsins sem hafði þau áhrif að bæði höfuðstóll og vextir hækkuðu umtalsvert.

Sævar Jón höfðaði mál gegn Landsbankanum fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Dómurinn taldi vafa leika á því hvernig skýra beri 12. grein laga um neytendalán og hvort heimilt væri, við útreikning heildarlántökukostnaðar neytenda, að miða við 0% verðbólgu og horfa þannig fram hjá þeirri verðbólgu sem er á þeim tíma þegar lánið er tekið. Því var leitað ráðgefandi álits hjá EFTA-dómstólnum vegna túlkunar á tilskipunum nr. 87/102/EBE frá 22. desember 1986 um samræmingu á lögum og stjórnsýslufyrirmælum aðildarríkjanna varðandi neytendalán.

Lán Sævars var verðtryggt neytendalán til fimm ára, en enn á eftir að koma í ljós hvaða fordæmisgefandi áhrif álitið mun hafa. Til dæmis hvaða áhrif hann hefur á fasteignalán. Væntanlega mun það kom í hlut íslenskra dómstóla að meta það.