LÍN fylgir ekki almennum reglum í samfélaginu

Lánasjóður íslenskra námsmanna hefur ekki farið eftir almennum reglum um ábyrgðarmenn að mati lögmanns sem rekur mál ábyrgðarmanns sem fer fyrir Hæstarétt í vetur. Vinni skjólstæðingur hans málið gætu allar ábyrgðir á námslánum fallið úr gildi. Fjallað var ítarlega um málið í fréttum Stöðvar 2 fyrr í kvöld.

Þeir sem skrifað hafa upp á námslán fyrir ástvini eða ættingja hafa undanfarin misseri sumir vaknað  upp við þann vonda draum jafnvel áratugum síðar að námslánið hefur verið gjaldfellt á þá. Þáverandi félagsmála- og viðskiptaráðherra undirrituðu samkomulag árið 1998 fyrir hönd stjórnvalda um notkun sjálfskuldarábyrgða.

Með samkomulaginu voru settar meginreglur til verndar ábyrgðarmönnum í þeim tilvikum þegar sjálfsskuldarábyrgð er sett til tryggingar fjárhagslegri skuldbindingu. Samkomulagið gerir ríkar kröfur um vönduð vinnubrögð lánveitanda þegar tekin er ábyrgð hjá einstakling fyrir skuldum annars einstaklings.

„Meginreglan er sú í svona viðskiptum að ábyrgðir sem eru fengnar með þessum hætti, þ.e.a.s. án þess að viðkomandi ábyrgðarmanni séu kynntar þær skuldbindningar sem hann er að taka á sig og án þess að það sé könnuð greiðslugeta skuldarans, eru raunverulega ógildar. Það er að segja, það er ósanngjarnt af þeim sem heldur á þessum ábyrgðum að bera þær fyrir sig,“ segir Páll Rúnar Kristjánsson lögmaður. En hann rekur mál ábyrgðarmanns námsláns sem koma mun fyrir Hæstarétt í vetur.

TCM innheimtufyrirtæki hefur um nokkurra missera skeið fyrir hönd LÍN gengið að ábyrgðarmönnum námslána sem lántaki hefur hætt að greiða af. En lánasjóðurinn telur sig ekki bundinn af samkomulagi ráðherranna frá árið 1998 um upplýsingaskyldu til ábyrgðarmanna. Páll Rúnar segir Hæstarétt áður hafa dæmt í málum ábyrgðarmanna lána í bankakerfinu af sambærilegum lánum og dæmt ábyrgðirnar ólöglegar.

„Og það að aðilar geti rétt svona blað á milli sín og haft það ógilt hjá einum en gilt hjá hinum kemur einhvern veginn ekki heim og saman. Af því að þetta eru fyrst og síðast réttindi neytenda,“ segir Páll Rúnar.

Skoða verði þessar ábyrgðir í ljósi þess hvernig til þeirra hafi verið stofnað. LÍN sé ekki að fylgja almennum reglum í samfélaginu.

Ef dómur fellur þínum skjólstæðingi í hag,  hverju myndi það breyta ef það yrði niðurstaðan?

„Það myndi hafa víðtæka þýðingu fyrir fjölmennan hóp. Það myndi nokkurn veginn hafa þá þýðingu að þessi mál væru úr sögunni eins og við þekkjum þau. Það væru þá helst mál sem urðu til fyrir þetta samkomulag sem yrði að skoða sérstaklega. En það má búast við því að stjórnvöld gæti ákveðins jafnræðis hvað það varðar og láti alla búa við sama rétt,“ segir Páll Rúnar Kristjánsson.