Eitt bros getur dimmu í dagsljós breytt…og öfugt

Föðursystir mín er með MS-sjúkdóminn. Um daginn átti hún orðið það erfitt með gang að hún fékk P-merki í bílinn sinn til að mega leggja í stæði merkt fötluðum. Það var erfitt skref að stíga að horfast í augu við ástandið á þennan hátt, en þetta hefur samt létt henni lífið þegar hún þarf að brasa með innkaupapokana í hálkunni. Þegar fjölskyldan var að stappa í hana stálinu með að þiggja þetta merki hefði ég aldrei getað trúað því sem átti eftir að eiga sér stað. Um daginn var frænka mín að leggja bílnum sínum í P-merkt stæði við Bónus. Eldri kona bankaði á húddið á bílnum og frænka mín steig út. Byrjaði konan þá að kalla hana aumingja og kerfisfræðing og sagði henni að það væri ekkert að henni, hún væri bara að misnota kerfið. Ég trúði því varla þegar ég frétti af þessu. Þetta var dropinn sem fyllti mælinn, en undanfarið hef ég mikið velt því fyrir mér sem mig langar að setja hérna niður á blað. Aðalmálið er, af hverju vill fólk rífa aðra niður frekar en byggja fólk upp? Af hverju ákvað þessi kona við Bónus að það væri bráðnauðsynlegt að hella sér þarna yfir ókunnuga manneskju, sem hún vissi ekkert um? Hún þekkir frænku mína ekki og veit ekkert um hennar aðstæður. Samt fannst henni hún knúin til að ausa þessum fordómum og neikvæðni yfir saklausa manneskju.

Það sem ég skil ekki er af hverju fólk ákveður að láta svona hluti út úr sér. Þegar ég er niðri í bæ tek ég eftir ýmsu og hugsa margt með sjálfri mér, en ég fer ekkert og helli mér yfir fólk þó það leggi illa í stæði, hagi sér asnalega eða sé öðruvísi en ég. Ég efa það að margir geri slíkt, þó auðvitað fyrirfinnist svona sorglegar sálir eins og Bónuskonan. Netverjar, aftur á móti, virðast svolítið gleyma þessu. Undanfarið hefur umræða um samfélagið og þess mein verið mikil á netinu. Fólk skrifar greinar til að tjá skoðanir sínar eða setja út á eitthvað. Og í kjölfar þess hefur oft farið af stað hreint ógeðsleg umræða. Fólk slengir fram skoðunum, staðhæfingum og stórum orðum til þess að sýna að það sé nú algjörir femínistar, hati þessa ríkisstjórn, finnist þetta og hitt, en hugsar ekki nóg um manneskjurnar sem umræðan fjallar um. Af hverju finnst okkur svona auðvelt og sjálfsagt að drulla yfir aðra, rífa niður fólk sem við þekkjum ekki og staðhæfa slæma hluti sem við vitum ekkert um? Ég bara skil þetta ekki.

Það er eins og um leið og fólk sjái eitthvað sem slæmt er rjúki það til og rífi málið upp, ræði það fram og aftur, særi og meiði og alhæfi eins og herforingjar. En svo erum við alltof rög við að hrósa, hvetja og upphefja það góða og fallega. Af hverju er til fólk sem í verslunarmiðstöð gengur að hópi krakka með dökkan húðlit og eys yfir þau úr skálum reiði sinnar, fordóma og fáfræði, en enginn sem labbar upp að móður með barn í vagni, eitt við hönd og útskagandi kúlu og hrósar henni fyrir dugnaðinn? Kannski af því að okkur finnst það ekki koma okkur við. Okkur finnst þetta ekki okkar mál að fara og tala þarna við ókunnuga manneskju. En hvernig stendur þá á því að okkur finnst það koma okkur við sem við erum ósátt með? Af hverju viljum við frekar blanda okkur í það sem er neikvætt en það sem er jákvætt? Við skulum frekar taka okkur saman og kyngja neikvæðu orðunum þegar þau koma, en hrósa náunganum fyrir fallega klippingu, bjóða aðstoð okkar og vera almennileg.

Við Íslendingar erum frekar kaldranalegir við ókunnuga, svona upp til hópa. Ég hef hér tvö dæmi sem ég hef sjálf persónulega upplifað. Ég var að fara út úr bakaríi á Íslandi eftir innkaup, ég hélt ég þyrfti engan poka og var því með fangið fullt af brauði, drykkjum og miklu klinki. Hurðin var þung og þegar ég var á leiðinni út kom inn maður sem skellti á eftir sér í stað þess að halda hurðinni opinni. Bakaríið var fullt af fólki, en á meðan ég brasaði við að opna datt engum í hug að stökkva til og aðstoða mig. Það datt engum í hug að hjálpa mér eftir að ég missti helminginn af vörunum og allt klinkið og skreið þarna um við að tína upp skoppandi krónur og kókómjólk. Ég endaði á því að opna með olnboganum og troða mér út, á meðan að minnsta kosti 10 manns stóðu og horfðu á. Aftur á móti var það svo þegar ég var að drösla ferðatösku upp og niður stiga í neðanjarðarlestakerfi New York að ég hafði varla undan að afþakka aðstoð. Allir vildu hjálpa til, allir brostu. Í sömu ferð stóðum við vinkona mín ráðvilltar á götuhorni í Philadelphia þegar ókunnug kona stoppaði og spurði okkur hvort ekki væri allt í lagi. Hún endaði á að eyða hálftíma í að hjálpa okkur með töskurnar í geymslu, finna rétta lest og kort af borginni og fylgdi okkur alla leið að brautarpallinum. Við áttum ekki orð yfir allri kurteisinni og náungakærleikanum sem við fundum fyrir í þessari reisu.

Í tilefni þess að jólin eru að ganga í garð, hátíð friðar og kærleika, en líka sá tími þegar margir eiga um sárt að binda, þá legg ég til að við öll tökum okkur tak. Að við einbeitum okkur að því að vera góð. Því að það er bara þannig í okkar samfélagi að við erum kannski ekki vön að skipta okkur af ókunnugum á þennan hátt og þurfum að hugsa okkur um til að breyta gömlum vana. Við skulum muna að brosa til fólks í bænum, því jú, eitt bros getur dimmu í dagsljós breytt. Við skulum bjóðast til að hjálpa eldra fólki með þunga innkaupapoka. Við skulum leiða lítil börn yfir götu. Við skulum bjóða þeim aðstoð sem dettur á svellinu og athuga hvort við getum hjálpað manninum í hjólastólnum sem missti lyklana sína. Ég er ekkert að tala um nein stór góðverk (þó það sé auðvitað bara enn betra!) en það þarf svo lítið til að dreifa kærleika, gleði og jákvæðni í stað þess að einblína á það sem miður fer.

Munum það að við vitum ekki hvað þeir sem við mætum eru búnir að ganga í gegnum. Við vitum ekki hvernig þeim líður, hvað hefur gerst í dag eða af hverju þau bregðast við eins og þau gera. Þegar einhver er hryssingslegur og dónalegur skulum við ekki bregðast við á versta máta með neikvæðni til baka. Tökum frekar augnablik og íhugum hvað gæti valdið því að manneskjan sé í svona ójafnvægi. Reynum að muna að við erum öll mennsk. Auðvitað eru sumir sem sýna svona jákvæðni í verki og mikið til af góðu fólki. En ég held samt að við höfum öll gott af að hafa þetta í huga.

Til að ljúka þessu hjá mér langar mig að nota tilvitnun í Afa gamla á Stöð 2.

„Verum góð við allt og alla því þá gengur allt svo miklu betur.“