Skemmtiferðaskipum í Íshafi ekki bjargað

Lendi skemmtiferðaskip í hafsnauð norður af landinu er björgun þess ofviða Íslendingum. Þúsundir manna yrðu í lífshættu. Deilt er um þá tillögu að skylda skipin til að sigla saman í pörum svo þau geti komið hvert öðru til aðstoðar.

„Miðað við aðstæður og viðbúnað á Íslandi og Grænlandi er nánast útilokað að björgunarskip og þyrlur gætu náð að bjarga hundruðum eða þúsundum manna sem lentu í nauð úti á reginhafi,“ segir um öryggi skemmtiferðaskipa í áhættumatsskýrslu fyrir Ísland.

Áhættumatsskýrslan var unnin af þverfaglegum hópi á árinu 2009. Þar var bent á hættu vegna siglinga stórra skemmtiferðaskipa um Norðurhöf. Fram kemur að árekstur við ísjaka annars vegar og sigling í ísreki hins vegar séu helstu hætturnar sem steðji að skipunum. Talsverð hætta sé á slysi á hafsvæðinu milli Íslands og Grænlands.

„Í ljósi þessa hafa íslensk og dönsk stjórnvöld leitað leiða til að bregðast við þessari vaxandi hættu. Komið hefur til tals að skylda farþegaskip til að sigla í pörum um hafísslóðir. Þannig væri tryggt að stórt skip væri til reiðu að bjarga fólki ef skemmtiferðaskipi hlekktist á,“ segir í skýrslunni þar sem vandinn er undirstrikaður varðandi skemmtiferðaskipin. „Hlekktist slíku skipi á gætu þúsundir manna lent í lífshættu og björgunaraðgerðir væru Íslendingum ofviða.“

Ólafur Briem hefur fyrir hönd Siglingastofnunar Íslands átt í samskiptum við Alþjóðasiglingamálastofnunina varðandi öryggi farþega á heimskautasvæðum – sem að hluta eru innan björgunar- og leitarsvæðis á ábyrgð Íslendinga. Ólafur segir fyrrnefnda parasiglingu vera eitt margra atriða í umræðunni sem sé ólokið innan Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar.

„Útgerðirnar telja ákveðin praktísk vandamál í þessu og það eru uppi sjónarmið um það að ef annað skipið lendir í vandræðum setji það áhöfn hins skipsins í verulega erfiðleika. Björgunaraðgerðir skipa byggja á því að menn bjarga eigin farþegum og skipi. Ef annað skipið strandar eða verður innlyksa í hafís á þá hitt skipið að hætta sér nálægt strandaða skipinu eða inn í ís til að koma því til bjargar?“ nefnir Ólafur sem dæmi um álitamálin sem menn velti fyrir sér.

Þá nefnir Ólafur hugmyndir um að setja reglur um það hvert skipin megi sigla eftir því hvernig þau eru útbúin. Ákvæði Alþjóðahafréttarsáttmálans um frjálsar siglingar einfalda þó ekki málið. „Sumir segja að það megi ekki setja skipum nein takmörk, það sé skipstjórans og ábyrgð skipstjórans hverju sinni að ákveða hvað hann treystir sér til að gera. Svo eru aðrir sem segja: Þetta bara gengur ekki – það verður að setja einhver fyrirmæli.“

gar@frettabladid.is