Vexti settar skorður í sjávarútvegi og orku

Fréttaskýring

Hvaðan á hagvöxturinn að koma?

Hagvöxtur hér á landi þarf nær örugglega að vera sprottinn af aukinni framleiðslu skiptanlegra gæða, en svo nefnist á máli hagfræðinnar varningur og þjónusta sem léttilega má flytja á milli landa. Þetta kemur fram í skýrslu sendinefndar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS) í tengslum við þriðju endurskoðun efnahagsáætlunar Íslands.

Í skýrslunni er dreginn fram ákveðinn vandi við að auka hagvöxt hér á landi. Skuldir þjóðarinnar og skorðurnar sem þær setja eftirspurn innanlands bendi til þess að umframgeta í framleiðslu óskiptanlegra gæða (vörur og þjónusta sem aðeins miðast við innanlandsmarkað) svo sem í byggingariðnaði verði ekki nýtt í bráð.

Fram kemur að þótt fall krónunnar hafi aukið samkeppnishæfni útflutningsgeirans og dregið úr framleiðslukostnaði þá sé framleiðslugeta útflutningsgeira nærri hámarki. Það bendi til þarfarinnar fyrir nýja fjárfestingu, en þrengt sé að henni vegna fábreytni í framleiðslu. Sjávarútvegur og orkugeiri sé aðgreindur frá öðrum iðnaði og það bendi til þess að kostnaður við nýfjárfestingu við uppbyggingu á öðrum sviðum verði mikill. Nýfjárfesting sé þó ein uppspretta vaxtar þegar þjóðir séu að ná sér upp úr kreppu.

Bent er á að ekki sé svo einfalt að auka framleiðsluna. Fiskistofnar séu takmörkuð auðlind og langan tíma taki að koma af stað orkufrekum verkefnum. „Brýn mál voru því að draga úr kostnaði við fjárfestingu á Íslandi og stytta tímann sem það tekur," segir í skýrslu sendinefndarinnar.

Stjórnvöld eru sögð meðvituð um þörfina til að ýta undir fjárfestingu í útflutningsgeira og skoða með AGS leiðir til að gera það. Efst er þar á blaði fullt afnám gjaldeyrishafta og lok opinberra fjárhagsaðgerða sem aflétta myndu óvissu um regluverk viðskipta- og skattaumhverfis landsins. Þar á eftir kemur endurreisn fjármálageirans og úrlausn mála skuldugra fyrirtækja, sem myndi hjálpa til við að losa um fjárhagshömlur sem að öðrum kosti myndu draga úr nýfjárfestingu.

Þriðja áhersluatriðið er svo að tryggja norrænt velferðarkerfi landsins, en með því yrði dregið úr landflótta - en með því að halda mannauðnum yrði dregið úr kostnaði við nýsköpun.

Sendinefndin og stjórnvöld sjá þó bæði blikur á lofti hvað fjárfestingu varðar, að hluta til vegna hiks þegar kemur að erlendri fjárfestingu í viðkvæmum geirum, svo sem í orkuiðnaði, segir í skýrslu sendinefndarinnar. olikr@frettabladid.is