Finnska leiðin skoðuð í menntun og vísindum

Líkur eru á að við endurskipulag menntamála verði horft sérstaklega til reynslu Finna sem í kjölfar efnahagskreppu við upphaf tíunda áratugarins lögðu sérstaka áherslu á að veita fjármunum í rannsóknir og þróun.

Síðustu ár hefur þar að jafnaði verið veitt sem nemur þremur til fjórum prósentum af landsframleiðslu til rannsókna og þróunar.

Á allra næstu vikum tekur til starfa ráðgjafarnefnd verkefnisstjórnar um stefnumótun menntamálaráðuneytisins á sviði háskólamála og vísinda. Í nefndinni á sæti Christoffer Taxell, formaður samtaka háskóla í Finnlandi og fyrrum formaður samtaka finnskra atvinnurekenda, en hann var jafnframt menntamálaráðherra Finna í fjármálakreppunni.

Formaður verkefnastjórnarinnar er Guðmundur Árnason, en hann er í leyfi frá starfi ráðuneytisstjóra menntamálaráðuneytisins til að fylgja eftir ákvörðunum og aðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna fjármálahrunsins í haust.

Auk Taxells eiga sæti í ráðgjafarnefndinni Markku Linna, fyrrum ráðuneytisstjóri mennta- og menningarmálaráðuneytis Finna, og svo tveir sérfræðingar Efnahags- og samvinnustofnunarinnar (OECD). Það eru Iain Gillespie, forstöðumaður líftæknisviðs OECD á vísinda- og tækniskrifstofu, og svo fulltrúi menntasviðs OECD.

Vilhjálmur Lúðvíksson, verkefnastjóri í menntamálaráðuneytinu, sem skipuleggur starf ráðgjafarnefndarinnar, segir fyrstu fundi hafa tafist aðeins, en þeir verði líkast til í næsta mánuði. Hann segist ekki gera ráð fyrir öðru en ráðgjafarnefndin komi fram með afar skýr skilaboð, en svo sé undir stjórnmálamönnum komið hverju verði hrint í framkvæmd. Ráð er fyrir því gert að verkefnastjórnin starfi fram á næsta vor, hið minnsta.

Vilhjálmur bendir hins vegar á að á milli 2008 og 2009 aukist heldur framlag til rannsókna í gegnum opinbera kerfið, eða um meira en fimmtung milli ára. „Aðallega eru það samkeppnissjóðirnir sem eru efldir," segir hann og telur þarna endurspeglast ákveðin áhersla í að beita skólakerfinu í þágu uppbyggingar með langtímahagsmuni í huga.

Á næsta ári reyni svo líkast til enn frekar á forgangsröðun í ríkisfjármálunum og komi þá til með að skipta máli vinnan sem nú sé unnin við verkefnastjórnina með erlendum ráðgjöfum. „Og auðvitað er með þessu verið að setja menntamál, vísindamál og nýsköpun í samhengi við almenna efnahagsstefnu."

Á morgunverðarráðstefnu Samtaka atvinnulífsins, Félags kvenna í atvinnurekstri og Finnsk-íslenska verslunarráðsins í gær lýstu reynslu sinni af efnahagshruni Finna Jukka Koivisto, framkvæmdastjóri stefnumótunar EK, samtaka atvinnulífsins í Finnlandi, og Ander Blom, formaður PL, samtaka finnskra einkafyrirtækja.

Þeir voru sammála um að áhersla Finna á að byggja upp frá grunni þekkingu í landinu með áherslu á rannsóknir og þróun hafi skipt höfuðmáli við að byggja þar upp efnahags- og mannlíf á ný.