Varfærin fyrsta stýrivaxtalækkun

Lækkunarferli stýrivaxta Seðlabanka Íslands hófst í gær með því að vextir voru færðir niður um 100 punkta, í 17 prósent. Lækkunin er kynnt sem varfærið fyrsta skref í lækkunarferli, en boðaður var aukavaxtaákvörðunardagur 8. apríl. Verðbólga hefur hjaðnað hraðar en Seðlabankinn hafði spáð, frá hámarki í janúar.

Vaxtaákvörðunin nú er sú fyrsta eftir að lögum um Seðlabankann var breytt fyrr á árinu og stofnuð peningastefnunefnd til að taka ákvarðanir í peningamálum. Arnór Sighvatsson aðstoðarbankastjóri og Svein Harald Øygard, aðalbankastjóri Seðlabankans, auk Þórarins G. Péturssonar aðalhagfræðings kynntu ákvörðunina á fundi í Seðlabankanum í gær.

Í rökstuðningi peningastefnunefndar kemur fram að hagvísar bendi til þess að skilyrði séu til þess að draga úr peningalegu aðhaldi. Edda Rós Karlsdóttir, hagfræðingur Landsbankans, benti á fundinum á að vegna verðbólguþróunar væri með ákvörðuninni ekki í raun dregið úr aðhaldinu þar sem raunvaxtastig væri hér enn hátt.

Svein Harald Øygard seðlabankastjóri kvað hins vegar ljóst í hvaða átt bankinn stefndi, þótt ekki vildi hann geta sér til um hversu mikillar vaxtalækkunnar væri að vænta í apríl. „Það er peningastefnunefndarinnar að taka þá ákvörðun og ekki við hæfi að taka fram fyrir hendurnar á henni með yfirlýsingum þar um,“ sagði hann.

Seðlabankinn leggur jafnframt áherslu á mikilvægi þess að halda gengi krónunnar stöðugu, í ljósi þess hve efnahagur heimila, fyrirtækja og banka sé viðkvæmur gagnvart gengissveiflum. Fyrir vikið sé óhjákvæmilegt að peningalegt aðhald sé meira en annars væri viðeigandi. Arnór Sighvatsson bendir á að ákvarðanir bankans séu teknar með það í huga að höftum verði létt.

„Peningastefnunefndin hefur ákveðið að stíga varlega til jarðar. Við viljum sjá og endurmeta eftir hverja ákvörðun hvaða áhrif hún hefur á gjaldeyrismarkaðinn og krónuna. Í ljósi þess tökum við svo næstu skref,“ segir hann, en ekki sé ekki hægt að segja nákvæmlega til um hvenær í ferlinu verði hægt að hefja afnám haftanna.

Peningastefnunefndin bendir á að á næstu mánuðum verði mikilvæg skref stigin í endurskipulagningu fjármálakerfisins. Að henni lokinni, og hafi dregið úr óvissu og virkni fjármálamarkaða aukist, geti peningastefnan í auknum mæli stutt við efnahagsbata.

Áréttað er að allar ákvarðanir þurfi að taka með það fyrir augum að „fjárhagslegt tap einkaaðila í kjölfar fjármálakreppunnar falli ekki á hið opinbera umfram það sem þegar er orðið“.