Bankastjórnin vildi lækkun nú

Bankastjórn Seðlabanka Íslands kveðst þeirrar skoðunar að nú hafi verið tímabært að lækka stýrivexti og sú afstaða hafi verið kynnt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum (AGS). „Framkvæmdastjóri hans hvatti hins vegar til þess að vöxtum yrði haldið óbreyttum að sinni meðal annars vegna tímabundinnar óvissu í íslenskum stjórnmálum. Bankastjórn þykir rétt að taka mið af þessum tilmælum,“ segir í stefnuyfirlýsingu bankastjórnarinnar sem gefin var út í gær. Vextir eru því óbreyttir í 18 prósentum.

Í svari við fyrirspurn Fréttablaðsins vísar fulltrúi AGS þó fremur til þess að vaxtalækkun þurfi að gerast samhliða afnámi gjaldeyrishafta. Hagfræðisvið Seðlabankans er á sama máli og kveður um leið mikilvægt að horfa til raunstýrivaxta í landinu, sem séu nálægt núlli þar sem vaxtastigið sé nær jafnhátt verðbólgunni. Verðbólga sé nærri hámarki og komi til með að lækka hratt. Við það færist raunstýrivextir nær þeim hæðum sem þurfi til að styðja við gengi krónunnar um leið og gjaldeyrishöftum verði létt af í þrepum.

Ummæli bankastjórnar Seðlabankans um aðdraganda vaxtaákvörðunarinnar hafa vakið athygli. Greining Glitnis þau „vægast sagt óvenjuleg“ og vandséð hvaða tilgangi þau þjóni til útskýringa á ákvörðun bankans, enda sé hún á endanum á ábyrgð bankastjórnarinnar.

„Ummælin hafa þegar vakið furðu erlendis og þykja til þess fallin að draga úr trúverðugleika þeirrar efnahagsáætlunar sem unnið er eftir af stjórnvöldum og AGS,“ segir á vef Glitnis.

Þá fullyrðir Beat Siegenthaler, sérfræðingur TD Securities í London í daglegu fréttabréfi að bankastjórn Seðlabankans hafi verið ein um að vilja lækkun. Hagfræðingar bankans hafi verið sammála mati AGS um að halda þeim óbreyttum.

„Segja má að við höfum góðar fréttir og slæmar. Þær slæmu eru að verðbólgan hefur aukist verulega, en þær góðu að hún hefur aukist minna en við spáðum,“ segir Arnór Sighvatsson, aðalhagfræðingur Seðlabankans, en hann kynnti efnahags- og verðbólguspá bankans í gær.

Önnur frávik frá fyrri spá séu að atvinnuleysi hafi hins vegar aukist mun hraðar en ráð var fyrir gert og gengi krónunnar reynst veikara en búist var við. Verðbólga nái hámarki í þessum mánuði eða næsta og gæti farið upp í 19 prósent, eða um fjórum prósentum minna en spáð var í nóvember.

Í stefnuyfirlýsingu bankastjórnarinnar er einnig bent á að krónan hafi styrkst hægar en Seðlabankinn vænti, þrátt fyrir verulegan vöruskiptaafgang síðustu mánuðina, skilaskyldu á gjaldeyri og höft á fjármagnshreyfingum.

„Ástæður þessa kunna að vera ýmsar. Meðal annars má nefna að greiðslufrestir hafa styst hjá innflutningsfyrirtækjum en lengst hjá útflutningsfyrirtækjum. Viðskiptakjör hafa versnað eins og áður segir og erfiðleikar fara vaxandi í markaðslöndum Íslands í þeirri heimskreppu sem nú gengur yfir. Einnig kann birgðasöfnun útflutningsfyrirtækja að hafa haft nokkuð um þessa þróun að segja.“

Öll efni eru þó sögð standa til áframhaldandi styrkingar krónunnar á næstu misserum.