Hvurs taumur er dreginn?

Í grein í Fréttablaðinu nýverið vegsamar Illugi Gunnarsson kvótakerfi okkar Íslendinga í fiskveiðum. Segir m.a. séreignarrétt veiðiheimilda grundvalla velgengni sjávarútvegsfyrirtækja og raunar lykilatriði í uppsveiflu íslensks efnahagslífs.

Tvennt er stingandi í umfjöllun Illuga, annarsvegar tal hans um eignarrétt fiskimiðanna, hinsvegar samanburðurinn við jarðnæði, að menn verði að þola skertan aðgang að fiskveiðum sem og landbúnaði vegna séreignarréttar þeirra sem fyrir eru.

Varðandi fyrra atriðið er vert að hafa í huga að þjóðin á kvittun um sölu bankanna, þjóðin á líka kvittun fyrir sölu Símans en hvar er kvittunin um sölu fiskimiðanna? Afhverju talar greinarhöfundur um eignarrétt á einhverju sem aldrei hefur verið selt, hvað þá keypt?

Um seinna atriðið má segja að jarðnæði á Íslandi hefur gengið kaupum og sölum allt frá landnámi og ekki skilgreint sem þjóðareign nema hálendið og ríkisjarðir. Ég veit a.m.k. ekki um neinn bónda sem situr á jörð sinni í boði ríkisins (nema þá í formi niðurgreiðslna). En miðað við staðhæfingu Illuga að eignaréttur útgerða á íslenskum fiskimiðum hafi bjargað íslenskum sjávarútvegi væri kannski hægt að bjarga íslenskum landbúnaði með sama hætti og rétta bændastéttinni, í krafti þekkingar og reynslu, ríkisjarðirnar sem þeir gætu svo selt hæstbjóðendum.

Þá myndu bændur sjá útleið, þeim fækka og niðurgreiðslur heyra sögunni til. Alltént er svona ósamræmi, að úthluta einni þjóðareign án endurgjalds en krefjast borgunar fyrir aðra, ruglandi og hlýtur að kalla á allsherjar samræmingu.

Heyrst hefur í umræðunni að eina leiðin í kvótamálunum væri að kaupa veiðiheimildirnar til baka. Það væri dapurlegt skref fyrir þjóðina að kaupa til baka eitthvað sem hún aldrei hefur selt frá sér. Og það, að menn eru óhikað farnir að tala um eignarrétt útgerðanna á íslenskum fiskimiðum, sýnir hvurs taumur er dreginn.

Útgerðarmenn og lánastofnanir hafa lengi umgengist sjávarfang sem sína prívat eign og gert það í skjóli handgenginna embættis- og stjórnmálamanna. Hlutverk stjórnmálamanns er fyrst og fremst að gæta hagsmuna heildarinnar en ekki sérhagsmuna.

Að trúa því að gjöf þjóðareigna sé til hagsældar fyrir þjóðarbúið er undarleg hagfræði og hlýtur að hafa einhver önnur markmið. Á hinn bóginn tek ég undir með Illuga að stefna Samfylkingarinnar í sjávarútvegsmálum er óljós og sé hún einhver er tími kominn til að flagga í fulla stöng. Kannski sé einmitt skeytingarleysi vinstriflokkanna um að kenna sá dráttur sem orðinn er á skilgreiningu þjóðarauðlinda á Íslandi.

Höfundur er læknir.