Miklar breytingar kölluðu á viðbrögð

Davíð Oddsson seðlabankastjóri fagnar því að aukin skuldsetning heimila hafi ekki skilað sér í þyngri greiðslubyrði og að vanskil séu í lágmarki. Um leið segir hann Seðlabankann hafa áhyggjur af því að ýmsir kunni að hafa reist sér hurðarás um öxl, eða teflt á mjög tæpt vað.

Davíð lét þessi orð falla á ársfundi Seðlabankans í gær. Hann segir ekki þurfa að verða miklar breytingar til að skuldsettir einstaklingar lendi í erfiðleikum, sem í sumum tilfellum gætu reynst óviðráðanlegir. „Vaxandi verðbólga gæti því orðið rothögg fyrir mörg heimili,“ segir hann og bendir á að sumir hafi brugðið á það ráð að flytja skuldir í erlenda gjaldmiðla vegna tiltölulega hárra vaxta og verðtryggingar hér.

„En það getur reynst skammgóður vermir ef gengi krónunnar lækkar. Gengislækkun kæmi strax og að fullu fram í afborgun af erlendu láni. Áhrifa hennar myndi gæta minna og síðar í verðtryggðum innlendum kjörum,“ segir Davíð.

Hann þakkar ríkisstjórninni stuðning við að heimila Seðlabankanum erlenda lántöku til að styrkja eiginfjárstöðu hans í fyrra. Davíð bendir á að lágmark gjaldeyrisforða bankans hafi lengi verið miðað við að hann stæði undir þjóðarinnflutningi til þriggja mánaða. „En hinar miklu breytingar, sem jafnvel mætti kalla byltingar, sem hafa orðið í íslensku fjármálalífi á tiltölulega fáum árum leiddu til þess að bankastjórninni þótti eðlilegt og æskilegt að horfa nú einnig til annarra þátta, svo sem til stærðar og umfangs fjármálakerfisins.“

Kjörin á láninu segir Davíð hafa verið mjög góð og endurspeglað traust íslenska ríkisins á markaði. Hann segir stórbætta eiginfjárstöðu og öflugri gjaldeyrisvarasjóð bankans þó ekki þýða stefnubreytingu bankans heldur eðlileg viðbrögð við breytingum á því umhverfi sem hann starfi í.

Þá hrósar Davíð bönkunum mjög fyrir að hafa brugðist af festu við erfiðum aðstæðum á þessum tíma í fyrra og komist óskaddaðir frá illa grundaðri umræðu og frá því að sækja sér lánsfjármagn á nýjar slóðir. „Fjármögnunarvandinn eins og hann blasti við okkur um þetta leyti fyrir ári er úr sögunni og kjör á eftirmarkaði komin í eðlilegra horf á ný og traust á markaði hefur verið endurvakið.“

Um leið segir Davíð aðra þætti umhugsunar verða, því breyttar aðstæður geri að fyrirtæki þurfi nú að afskrifa viðskiptavild sem eignfærð er í virðisrýrnunarprófi verði breytingar á áætlunum þeirra. „Sú hætta er því til staðar, ef harðnar á dalnum, að þessi regla geti magnað upp neikvæða afkomu fyrirtækja þegar síst skyldi,“ segir hann og bendir á að bókfærð viðskiptavild hafi samtals numið yfir 500 milljörðum króna í lok síðasta árs í reikningum allra fyrirtækja sem skráð væru í Kauphöll Íslands. „Og dæmi eru um að viðskiptavild einstakra fyrirtækja og aðrar óefnislegar eignir séu meira en helmingur bókfærðra eigna.“