Hagkerfið sagt leita í jafnvægisástand

Óli Kristján Ármannsson

skrifar

Gert er ráð fyrir miklum samdrætti í fjárfestingu við lok núverandi stóriðjuframkvæmda og smávægilegum samdrætti í einkaneyslu á þessu ári í nýrri þjóðhagspá efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytisins. Hagkerfið er sagt leita jafnvægis í því sem kalla mætti mjúkri lendingu þar sem verðbólga muni ná 2,5 prósenta verðbólgumarkmiði Seðlabankans á síðari hluta þessa árs og haldist innan marka næstu ár.

„Samdráttur þjóðarútgjalda verður mun meiri en í síðustu niðursveiflu, af stærðargráðu sem ekki hefur sést áður,“ segir Þorsteinn Þorgeirsson, skrifstofustjóri efnahagsskrifstofunnar, en hann kynnti spána í gærmorgun. Engu að síður er því spáð að á þessu ári verði hagvöxtur tæplega eitt prósent vegna viðsnúnings í utanríkisviðskiptum. Í fyrra var hagvöxturinn 2,6 prósent og 5,5 prósent árið áður. Þá er því spáð að viðskiptahallinn dragist hratt saman í ár og verði tæp 16 prósent landsframleiðslu vegna stórfelldrar aukningar í útflutningi á áli og mikils samdráttar innflutnings. Í fyrra nam viðskiptahallinn 26,7 prósentum af landsframleiðslu.

Þorsteinn segir við hæfi að tala um „snertilendingu hagkerfisins“ en samkvæmt spánni dragast þjóðarútgjöld saman á næsta ári, en aukast á ný 2009 með vaxandi einkaneyslu og jafnvægi í fjárfestingu. „Vegna áframhaldandi bata í utanríkisviðskiptum er spáð að hagvöxtur verði tæp 3 prósent bæði árin,“ segir í spánni. Um leið og dregur úr framleiðsluspennu eru líkur á að atvinnuleysi aukist heldur, en í fyrra var það að meðaltali 1,3 prósent. Á næsta og þarnæsta ári er spáð 3,2 og 3,4 prósenta atvinnuleysi og segir Þorsteinn það nær því sem eðlilegt geti talist. „Jafnvægisstig verðbólgu er nálægt þremur prósentum,“ segir hann.

Spá ráðuneytisins er engu að síður nokkurri óvissu háð. Til að mynda er í henni ekki gert ráð fyrir stóriðjuframkvæmdum. Komi til slíkra framkvæmda verða áhrifin á hagkerfið engu að síður minni en af þeim framkvæmdum sem nú er að ljúka því á hagsveifluna juku breytingar á húsnæðislánamarkaði og aðrar ytri aðstæður. „Miðað við að stjórnvöld beiti viðeigandi mótvægisaðgerðum og að ekki komi til ófyrirséðra búhnykkja á framkvæmdatímanum, má gera ráð fyrir að slíkar framkvæmdir fái samræmst stöðugleika í efnahagslífinu,“ segir í þjóðhagsspánni.

Þorsteinn segir helstu óvissuþættina í þjóðhagsspánni snerta frekari stóriðjuframkvæmdir, ástand á alþjóðlegum fjármagnsmörkuðum, gengi krónunnar og endurnýjun kjarasamninga á næsta ári. Hann segir horfur þó víða góðar á þessum sviðum, mikil viðskipti með krónuna á gjaldeyrismörkuðum gefi tilefni til bjartsýni og að á nýlegum fundi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hafi komið fram að horfur þættu góðar á fjármagnsmörkuðum víðast hvar.