Reykingar og tannholdsbólgur

Tannverndarvikan - Sigurjón Arnlaugsson tannlæknir Allt frá því um miðja síðustu öld, að ljós urðu tengsl reykinga og lungnasjúkdóma og hjarta- og æðasjúkdóma, hafa rannsóknir leitt í ljós sífellt fleiri skaðleg áhrif reykinga á almenna heilsu. Á undanförnum 20 árum hafa verið að koma æ betur í ljós tengsl reykinga og niðurbrots stoðvefja tanna. Orsök bólgu í tannholdi eru sýklar frá munnholi sem ná að festa sig á yfirborð tanna og mynda svokallaða tannsýklu sem síðan leiðir til bólgu. Ef tannholdsbólgan er ekki meðhöndluð á þessu stigi getur það leitt til þess, fyrr eða síðar, að sýklarnir beri hærri hlut, varnarkerfi líkamans verði ofboðið og bólgan dreifist um dýpri lög stoðvefjanna og stoðvefur tapist. Þetta samspil snýst alltaf um átök á milli ertivaldanna og viðnáms vefjanna. Mjög einstaklingsbundið er hvort þessi þróun hefst eða hversu hröð hún verður, fari hún af stað. Þó að sýklar séu alltaf orsök bólgunnar og dagleg góð munnhirða sé besta forvörnin hafa margir aðrir þættir áhrif á þetta ferli. Viðnám einstaklinga við áreiti sýklanna eru misöflug. Aðrir sjúkdómar, t.d. ómeðhöndluð sykursýki, geta aukið hættuna og umhverfisþættir eins og reykingar skipta miklu máli. Þeir sem hætt er við tannholdsbólgum, hvort sem er vegna upplags eða annarra sjúkdóma, auka margfalt hættuna á stoðvefjatapi með því að reykja.Rannsóknir víða um heim hafa leitt í ljós að reykingafólk er um þrisvar sinnum líklegra en reyklausir til að vera með tannholdsbólgu sem leitt hefur til stoðvefjataps og er að jafnaði með lengra genginn sjúkdóm. Nýleg bandarísk rannsókn áætlaði að um helming allra tilfella þar í landi af tannholdsbólgu með stoðvefjatapi mætti rekja til reykinga. Þó að skaðleg áhrif reykinga komi oft ekki fram fyrr en eftir langan tíma er athyglisvert að rannsóknir á tannholdsástandi ungs fólks á aldrinum 19–30 ára hafa sýnt fram á verra ástand þeirra sem reykja en hinna reyklausu. Einnig hefur verið sýnt fram á að því meira sem reykt er þeim mun meira er stoðvefjatapið.Reykingafólk verður síður vart við einkenni frá tannholdi en reyklausir þó að niðurbrot vefja eigi sér stað. Það er vegna þess að blóðflæði til tannholdsins minnkar og svörun ónæmiskerfisins er slælegri þannig að þroti og blæðing frá tannholdi, sem væri öðrum viðvörun, kemur ekki eins vel fram hjá reykingafólki. Reykingafólk svarar einnig tannholdsmeðferð mun verr en reyklausir. Áhrif reykinga virðast fyrst og fremst koma fram í óæskilegum áhrifum á staðbundið ónæmiskerfi vefjanna og draga úr græðsluhæfni þeirra. Góðu fréttirnar eru þær að komið hefur í ljós að jákvæð áhrif þess að hætta reykingum koma fljótt fram. Það sem tapast hefur kemur að vísu ekki til baka en viðnám og hraði niðurbrots vefjanna hjá þeim sem eru með tannholdsbólgu virðist færast í sama horf og hjá þeim sem aldrei hafa reykt og strax má vænta betri árangurs af meðferð. Höfundur er lektor við tannlæknadeild H.Í. og sérfræðingur í tannholdssjúkdómum.