Lífeyririnn og lýðræðið

Verðtrygging skuldbindinga lífeyrissjóðanna hefur skapað misræmi, þar sem kaupmáttur launa hefur vaxið töluvert umfram verðbólgu. Greiðslur til lífeyrisþega fylgja því ekki launaþróun. Hækkandi lífaldur dregur úr lífskjörum sjóðfélaga og hugleiða ber að lækka greiðslur með hækkandi aldri, þannig að þeir sem komnir eru yfir nírætt fái lægri greiðslur en þeir sem eru sjötugir. Þetta var meðal þess sem kom fram á fundi Lífeyrissjóðs verkfræðinga um lífeyrismál í tilefni hálfrar aldar afmælis sjóðsins. Frummælendur á fundinum voru Gunnar Páll Pálsson, varaformaður Lífeyrissjóðs verslunarmanna, Sigurjón Árnason, bankastjóri Landsbankans, og Pétur Blöndal, alþingismaður og tryggingastærðfræðingur. Þrátt fyrir að ýmis vandamál séu óleyst varðandi lífeyrissjóði voru frummælendur á því að stofnun söfnunarlífeyrissjóða á sínum tíma hefði verið mikið gæfuspor. Lífeyrissjóður verkfræðinga beitir þeirri aðferð að réttindi eru hærri ef menn greiða ungir í lífeyrissjóð. Vextir og tímalengd eru höfuðbreytur í langtímaávöxtun, og fjármunir sem fá að liggja lengi í sjóði skila meiri ávöxtun, en þeir sem ávaxtast í skemmri tíma. Gunnar Páll Pálsson sagði að erfitt væri að breyta úr kerfi þar sem allir eru jafnsettir óháð á hvaða aldri er greitt í sjóðinn yfir í það kerfi sem verkfræðingarnir nota. Hann sagði breytingu milli kerfa munu bitna harðast á þeim sem nú eru á miðjum aldri. Sigurjón Árnason tók undir með Gunnari Páli um að erfitt væri að breyta um kerfi. Hann taldi einnig að fækka þyrfti sjóðum til að ná meiri stærðarhagkvæmni. Pétur Blöndal fagnaði sérstaklega lýðræðinu í Lífeyrissjóði verkfræðinga, þar sem stjórn er kjörin árlega af sjóðfélögum. Skiptar skoðanir eru um það í lífeyrissjóðunum um þá tilhögun. Gunnar Páll sagði að sjóðirnir væru afrakstur kjarasamninga og sjónarmið atvinnurekenda hefðu verið þau að reikningurinn af röngum ákvörðunum stjórna lífeyrissjóða yrði á endanum sendur atvinnulífinu. Hann benti einnig á praktísk vandamál við framkvæmd lýðræðis í stórum sjóðum eins og Lífeyrissjóði verslunarmanna sem teldi tugþúsundir félagsmanna. Sigurður Áss Grétarsson, formaður Lífeyrissjóðs verkfræðinga, taldi hins vegar að engin ástæða væri til að ætla að lýðræðið ætti ekki við í öðrum lífeyrissjóðum eins og það gerði hjá verkfræðingum.