Bankarnir efna skattaloforðin

Með lækkandi húsnæðisvöxtum hafa bankarnir uppfyllt skattalækkunarloforð ríkisins gagnvart þeim sem skulda mikið í húsnæði sínu. Vaxtalækkun húsnæðislána hjá dæmigerðri fjölskyldu samsvarar rúmlega tveggja prósenta skattalækkun. Meðalheildarlaun tveggja einstaklinga nema 513 þúsundum á mánuði samkvæmt síðustu rannsókn kjararannsóknarnefndar. Af þessum launum eru greiddar rúmlega 1,7 milljónir í tekjuskatt og útsvar. Ráðstöfunartekjur fjölskyldunnar fyrir utan barnabætur og vaxtabætur nema því 4,4 milljónum króna. Hvert prósent í skattalækkun eykur ráðstöfunartekjur fjöslkyldunnar um 61 þúsund krónur á ári. Gera má ráð fyrir að þessi fjölskylda skuldi 10,5 milljónir í húsnæði og greiðslubyrðin sé 82 þúsund á mánuði og vextir lánanna á bilinu 5,1 prósent til 7,4 prósent. Endurfjármögnun lána fjölskyldunnar yfir í 4,2 prósenta vexti gæti þýtt árlegan vaxtasparnað upp á 144 þúsund á ári. Það samsvarar aukningu ráðstöfunartekna sem fengjust við ríflega tveggja prósenta skattalækkun. Ef gert er ráð fyrir að þessi sama fjölskylda meti ráðstöfunartekjur dagsins í dag meira en ævitekjurnar og ákveði að taka lánin til 40 ára eykur það ráðstöfunartekjurnar um sem svarar sjö prósenta skattalækkun að um 428 þúsund á ári. Miðað við að margir noti tækifærið og breyti lánum sínum eru áhrifin á hagkerfið veruleg. Tryggvi Þór Herbertsson, forstöðumaður Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, segir þetta setja meiri þrýsting á hagkerfið en ella. "Þetta þýðir að peningamálastefnan þarf að vera miklu grimmari og setur meiri kröfur á hagstjórnina." Tryggvi segir enn mikilvægara en áður að ríkið mæti skattalækkunum með samsvarandi lækkunum ríksiútgjalda. "Ef skattar verða lækkaðir við þessar kringumstæður og ríkið sker ekki samsvarandi, þá fer allt úr skorðum," segir Tryggvi. Það myndi þýða að skattalækkunin kæmi tvisvar inn í hagkerfið, bæði í formi aukinnar einkaneyslu og aftur í formi óbreyttra ríkisútgjalda. Að öðru óbreyttu myndi slíkt þýða hærri stýrivexti Seðlabankans.