Brexit rútan mætt til Ís­lands!

Mann setur hljóðan að sjá hve Nei-sinnar gerast kræfir á lokasprettinum í áróðursstríði sínu. Nýjasta útspilið er umfangsmikil auglýsingaherferð þar sem fullyrt er að ESB-aðild muni kosta Íslendinga 50–100 milljarða króna á ári. Þessar tölur standast hins vegar enga skoðun. Aðferðin ætti að vera kunnugleg. Þetta er sama aðferð og Brexit-sinnar beittu í Bretlandi: að slá fram gríðarlegum upphæðum rétt fyrir atkvæðagreiðslu til að hræða kjósendur. Eftir kosningarnar reyndust ýmsar af stærstu fullyrðingunum hins vegar rangar og forsvarsmenn Brexit viðurkenndu sjálfir að þær hefðu verið settar fram í áróðursskyni.

Nú hefur utanríkisráðuneytið stigið inn og leiðrétt þessar fullyrðingar Nei sinna á Íslandi. Við mat á kostnaði við ESB-aðild þarf að horfa á heildarmyndina: bein framlög Íslands, það sem við fengjum til baka úr sjóðum ESB og þann kostnað sem myndi falla niður vegna breytinga á EES-samstarfinu. Það sem skiptir máli er nettóframlagið – ekki einhver upphæð sem tekin er úr samhengi.

Samkvæmt utanríkisráðuneytinu gætu bein framlög Íslands numið um 8–13 milljörðum króna á ári. Hugveitan Evrópustraumar hefur jafnframt metið mögulegt nettóframlag á um 6–9 milljarða á ári. Til samanburðar greiðir Ísland nú þegar um 8 milljarða króna árlega vegna EES-samstarfsins. Enn fremur er ekki tekið tillit til ýmissa efnahagslegra áhrifa í þessum einföldu útreikningum, svo sem á lánskjör ríkissjóðs, viðskiptakostnað og vaxtakjör heimila og fyrirtækja. Brúttó- eða nettóframlög segja því aðeins hluta sögunnar.

Það er sérstaklega athyglisvert í ljósi þess að íslenska ríkið þarf árlega að leggja umtalsverðan kostnað í að halda úti gjaldeyrisvarasjóði til stuðnings íslensku krónunni. Sá kostnaður hefur verið áætlaður 20–30 milljarðar króna á ári. Þeir sem tala um kostnað ESB-aðildar ættu því að sýna þá tölu líka þegar þeir ræða kostnaðinn við núverandi fyrirkomulag. Íslendingar eiga auðvitað rétt á að vita hvað ESB-aðild kostar. En þeir eiga líka rétt á að vita hvað hún gefur og hvað núverandi fyrirkomulag kostar.

Eina leiðin til að fá raunverulegar tölur og staðreyndir upp á borðið er að ljúka aðildarviðræðum og láta kjósendur síðan taka upplýsta ákvörðun. Þess vegna er Já eina leiðin til að komast að því hvað samningur við ESB myndi í raun fela í sér.

Höfundur er með M.Sc.-gráðu í Evrópufræðum frá London School of Economics og hefur yfir 30 ára reynslu af Evrópusamstarfi.