Ís­land séð úr leik­skóla

Ég hef búið á Íslandi í meira en tvo áratugi.

Á þeim tíma hef ég unnið við ýmis störf, kynnst ólíku fólki og séð samfélagið frá mörgum sjónarhornum.

En það er eitthvað sérstakt við að vinna í leikskóla.

Leikskóli er nefnilega ekki bara staður þar sem börn leika sér.

Hann er líka spegill samfélagsins.

Þar hittir maður foreldra á hverjum degi. Þar sér maður hvernig fólk talar saman, hvernig það bregst við áskorunum og hvaða gildi það vill miðla áfram til barna sinna.

Eftir mörg ár í íslenskum leikskólum hef ég stundum hugsað með mér að ef einhver vildi skilja Ísland, þá væri leikskóli einn besti staðurinn til að byrja.

Það fyrsta sem vakti athygli mína þegar ég flutti til Íslands var traustið.

Traust á stofnunum.

Traust á nágrönnum.

Traust á fólki almennt.

Þetta traust sé ég enn á hverjum degi í leikskólanum.

Foreldrar skilja eftir það dýrmætasta sem þeir eiga: börnin sín.

Og þeir gera það með miklu öryggi og trausti.

Það er ekki sjálfgefið alls staðar í heiminum.

Annað sem hefur alltaf heillað mig er sjálfstæði barnanna.

Á Íslandi læra börn mjög snemma að gera hluti sjálf.

Klæða sig.

Prófa sig áfram.

Leita lausna.

Stundum dettur barn.

Stundum tekst eitthvað ekki.

En markmiðið virðist oft vera að hjálpa barninu að verða sterkt frekar en að vernda það fyrir hverri einustu hindrun.

Sem maður frá Napólí fannst mér þetta áhugavert.

Við Miðjarðarhafið höfum stundum tilhneigingu til að hjálpa börnum aðeins of mikið.

Á Íslandi virðist fólk frekar spyrja:

„Hvað getur barnið gert sjálft?“

En með tímanum hef ég líka séð að sjálfstæði getur tekið á sig mismunandi myndir.

Á Íslandi læra börn oft snemma að treysta á sjálf sig í leik, útivist og daglegum verkefnum.

Á Ítalíu læra mörg börn hins vegar snemma að taka þátt í lífi fjölskyldunnar.

Þau hjálpa til við matseld, heimilisstörf, innkaup og ýmis verkefni sem tengjast daglegu lífi heimilisins.

Þegar þau verða fullorðin verða mörg þeirra mjög sjálfbjarga á annan hátt.

Kannski eru þetta einfaldlega tvær ólíkar leiðir að sama markmiði.

Báðar hafa styrkleika.

Báðar hafa veikleika.

Ég hef líka tekið eftir annarri hlið sem mér finnst falleg.

Íslendingar tala ekki alltaf mikið um samfélag.

En þeir skapa það oft í verki.

Foreldrar mæta í viðburði.

Taka þátt.

Aðstoða þegar þarf.

Það er ákveðin róleg samvinna sem maður sér ekki alltaf í opinberri umræðu en finnur vel í daglegu lífi.

Auðvitað er ekkert samfélag fullkomið.

Foreldrar finna fyrir álagi.

Starfsfólk finnur fyrir álagi.

Tíminn virðist stundum aldrei nægja.

En þrátt fyrir það upplifi ég enn að Ísland hafi varðveitt eitthvað sem mörg samfélög eru smám saman að missa.

Trúna á að barnæskan skipti máli.

Að börn þurfi tíma.

Öryggi.

Leik.

Vináttu.

Ekki aðeins árangur.

Kannski er það einmitt þess vegna sem mér finnst leikskólinn vera svo áhugaverður staður til að skilja Ísland.

Þar sér maður ekki samfélagið eins og það birtist í stjórnmálum, fréttum eða samfélagsmiðlum.

Heldur eins og það birtist í sínu einfaldasta formi.

Í samskiptum fólks.

Í trausti.

Í umhyggju.

Og stundum segir það meira um land en margar skýrslur, kannanir eða pólitískar umræður.

Því ef maður vill skilja framtíð samfélags, þá er oft best að byrja á því að horfa á hvernig það kemur fram við börnin sín.

Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.