Inngilding er dag­legt líf

Orðið inngilding getur hljómað stórt og jafnvel svolítið fræðilegt. En í raun snýst það um mjög einfaldan hlut: að fólk geti tekið þátt í samfélaginu eins og það er, ekki aðeins ef það passar inn í fyrirfram ákveðinn ramma.

Anna var sjö ára þegar fjölskyldan flutti til Garðabæjar. Íslenskan kom hægt og systir hennar þurfti meiri aðstoð en flest börn í bekknum. Foreldrar þeirra voru ekki viss hvert þau áttu að leita – kerfið virtist hannað fyrir þá sem þekktu það þegar. En þannig á það ekki að vera.

Fyrir okkur í Garðabæjarlistanum er inngilding ekki aukamál. Hún er leið til að hugsa um alla þjónustu bæjarins. Hún snýst um það hvort Garðabær virki í raun fyrir fólkið sem býr hér.

Í leikskólum þýðir inngilding að börn fái góðan stuðning frá upphafi, að starfsfólk hafi tíma og aðstæður til að sinna ólíkum þörfum barna og að foreldrar fái skýrar upplýsingar. Hún þýðir líka að börn sem tala fleiri en eitt tungumál eða sem þurfa meiri aðstoð mæti ekki kerfi sem bíður þar til vandinn verður stór.

Í grunnskólum þýðir inngilding að öll börn hafi raunverulegt tækifæri til að læra, eignast vini og taka þátt. Ekki bara þau sem eiga auðvelt með að fylgja kerfinu. Það þarf að styrkja íslensku sem annað tungumál, efla stuðning við börn með fjölbreyttar þarfir, vinna markvisst gegn einelti og tryggja að börn og ungmenni hafi rödd í málum sem varða þau sjálf.

Fyrir foreldra þýðir inngilding að upplýsingar frá bænum séu skýrar og aðgengilegar. Foreldrar eiga ekki að þurfa að þekkja „réttu leiðina“ í gegnum kerfið til að fá svör. Það á að vera auðvelt að vita hvert á að leita, hvaða réttindi börn hafa og hvaða stuðningur er í boði.

Fanney hefur búið í Garðabæ í þrjátíu ár. Hún er í hjólastól og vill það sama og allir aðrir – velja sér vinnu, hitta vini, taka þátt. En of oft hefur svarið verið: Við erum að skoða þetta.

Fyrir fatlað fólk þýðir inngilding raunverulegt val. Val um búsetu, þjónustu, atvinnu, tómstundir og þátttöku í samfélaginu. Aðgengi snýst um meira en ramp eða lyftu. Það snýst líka um upplýsingar, viðmót, biðlista, samráð og virðingu.

Þegar Ólafur lét af störfum urðu dagarnir skyndilega mjög þegjandi. Hann þurfti ekki hjúkrun, var ekki veikur – hann var bara einn. Hann vissi ekki hvað bærinn bauð upp á, og spurði ekki vegna þess að það leiddist honum að þykjast þurfa hjálp.

Fyrir eldra fólk þýðir inngilding að geta búið við öryggi, tekið þátt í mannlífi bæjarins og fengið stuðning áður en einmanaleiki eða veikindi verða ráðandi. Það þarf að huga að félagsstarfi, samgöngum, aðgengi, heimaþjónustu og upplýsingum um réttindi.

Inngilding snýst líka um nýja íbúa, fólk með erlendan bakgrunn, hinsegin fólk, börn í viðkvæmri stöðu, tekjulægri fjölskyldur og öll þau sem upplifa stundum að samfélagið sé ekki alveg hannað með þau í huga.

Garðabær á að vera bær þar sem öll hafa raunverulegt tækifæri til að lifa, læra, eldast, taka þátt og hafa áhrif. Bær þar sem kerfið kemur til móts við Önnu, Fanney, Ólaf og alla aðra – ekki öfugt. Þar sem fólk þarf ekki að berjast fyrir því að fá að tilheyra.

Það er inngilding í raun og veru.

Höfundur skipar 3. sæti á lista Garðabæjarlistans í Garðabæ.