Úr­gangur frá sjókvíaeldi sam­svarar skólpi frá allt að tí­faldri í­búa­tölu Noregs

Larsson flytur erindi á málstofu í Lögbergi í dag sem verður í beinu streymi hér á Vísi klukkan 17 en hann hefur rannsakað „glæpi gegn náttúrunni“ og fjallar í erindi sínu um störf fyrirtækja í Noregi sem stunda laxeldi í sjó, þar á meðal meðferð þeirra á eldislöxunum og heimild þeirra til að losa allan úrgang frá starfseminni óhreinsaðan í hafið.

„Úrgangur frá sjókvíaeldi í Noregi sem er losað beint í sjóinn samsvarar skólpi frá átta- til tífaldri íbúatölu Noregs. Ein meðalstór sjókvíaeldisstöð ein og sér losar úrgang á við borg með 50.000 íbúa,“ segir Larsson í tilkynningu.

Hann bendir á að árið 2018 hafi losun fosfórs frá sjókvíaeldi verið 45 sinnum meiri en frá öllum öðrum norskum iðnaði samanlagt, á sama tíma hafi losun köfnunarefnis mælst 24 sinnum meiri en hjá öðrum iðnaði samanlagt. Afleiðingarnar eru firðir sem glími við súrefnisskort og þéttar þörungabreiður.

Lög sniðin að þörfum iðnaðarins

Skýringarnar á því af hverju staðan er þessi segir Larsson vera að lög og reglugerðir í Noregi hafi verið hannaðar til að greiða götu iðnaðarins, ekki til að vernda umhverfið. Eftirlitið er að mestu leyti „innra eftirlit“ fyrirtækjanna sjálfra á sama tíma og opinberar eftirlitsstofnanir glíma við fjárskort og eru undirmannaðar.

„Í Noregi eru til dæmis um 230 seiðaeldisstöðvar. Norska blaðið Dagbladet afhjúpaði á sínum tíma að eftirlitsaðilar hafi aldrei heimsótt þriðjung þeirra. Þegar fulltrúar eftirlitsins mæta loksins í eftirlitsferð hafa fundist frávik í níu af hverjum tíu tilfellum.“

Larsson bendir á að iðnaðurinn sé nánast vaxinn ríkinu yfir höfuð. „Fyrirtækin reka öfluga hagsmunagæslu og má segja að þau stýri nánast stjórnmálunum. Þau taka gagnrýni illa og fara hart í eftirlitsaðila.“

Spurning er hvort þetta sé „kúreka-menning“ eða úthugsuð hegðun bætir Larsson við.

Umhverfisglæpir færast inn á radarinn

Síðastliðið haust tók Efnahagsbrotadeild Noregs (Ökokrim) umhverfisglæpi í fyrsta skipti inn í árlega áhættumatsskýrslu sína og nefndi sérstaklega brotastarfsemi fyrirtækja sem stunda sjókvíaeldi á laxi við Noreg.

Eins og áður segir verður Vísir með beint streymi frá fundinum en málstofan fer fram í fyrirlestrarsal Lögbergs, L101, Háskóla Íslands, og hefst klukkan 17. Viðburðurinn er í boði Íslenska náttúruverndarsjóðsins og Verndarsjóðs villtra laxastofna.

Að sögn Jóns Kaldals, talsmaður Íslenska náttúruverndarsjóðsins, sem verður fundarstjóri á eftir, hefur þessi þáttur brotastarfsemi notið vaxandi athygli og hefur Europol, löggæslustofnun Evrópusambandsins, vakið athygli á að skipulagðir glæpir gegn umhverfinu geti verið jafn ábatasamir og viðskipti með fíkniefni.

Að loknu erindi Larsson verða panelumræður þar sem hann mun sitja fyrir svörum með þátttöku gesta í sal.