Gagn­rýna að ræða eigi pitsaostsmálið við Bænda­sam­tökin

Þetta kemur fram í tilkynningu á vef Félags atvinnurekenda. Greint var frá því í apríl að ESA hefði komist að þeirri niðurstöðu að með því að flokka pitsaost með viðbættri jurtaolíu, sem falli undir gildissvið EES-samningsins, í rangan tollflokk og leggja tolla á vöruna, hafi Ísland brotið gegn skuldbindingum sínum samkvæmt EES-samningnum.

Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda, sagði í samtali við Vísi á sínum tíma að niðurstaðan kæmi honum ekki á óvart en hann fagnaði henni. ESA hefði tekið málið upp eftir kvörtun FA.

Lofaði leiðréttingu

Í tilkynningu FA segir að ráðuneytið hafi ekki viðurkennt að Ísland hafi brotið gegn EES, en sagt í svarbréfi til ESA í september síðastliðnum að lagt yrði fram frumvarp á Alþingi til að leiðrétta tollflokkunina til samræmis við ákvörðun Alþjóðatollastofnunarinnar, WCO, vorið 2023.

ESA hafi þá krafist frekari svara um hvenær slíks frumvarps væri að vænta. Í svarbréfi ráðuneytisins, sem dagsett sé 24. nóvember síðastliðinn, komi fram að frumvarp verði undirbúið í nánu samstarfi við atvinnuvegaráðuneytið. 

„Síðarnefnda ráðuneytið hafi byrjað viðræður við Bændasamtök Íslands um endurnýjun núgildandi búvörusamninga, sem falli úr gildi í árslok 2026. Ráðuneytið segir að þessar viðræður eigi meðal annars að fjalla um áhrif breytinga á tollflokkuninni á innlenda framleiðendur. Íslensk stjórnvöld telji mikilvægt að ljúka viðræðum við Bændasamtökin um hinar áformuðu breytingar á tollalögunum áður en lagt verði fram frumvarp á Alþingi.“

Ráðuneytið greini jafnframt frá því að þess hafi verið vænst að viðræður yrðu komnar vel áleiðis þegar bréfið var sent, en þær hafi dregist vegna anna í atvinnuvegaráðuneytinu. Nú sé búist við að viðræður verði vel á veg komnar vorið 2026 og þá sé kominn grundvöllur til að leggja fram frumvarp á Alþingi til breytinga á tollalögum.

Ákvarðanir sveiflist ekki eftir dutlungum

Í erindi FA til Daða Más Kristóferssonar fjármála- og efnahagsráðherra, sem dagsett er í gær, ýsir FA yfir mikilli furðu á þessu svari ráðuneytisins til ESA og bendir á tvennt.

„Í fyrsta lagi getur hlítni Íslands við alþjóðasamninga á borð við EES-samninginn eða samninginn um Alþjóðatollastofnunina ekki verið neitt samningsatriði við einkaaðila á borð við Bændasamtök Íslands. Sama gildir um viðhald þeirrar löngu – og þar til nýlega óslitnu – stjórnsýsluhefðar að fara eftir álitum Alþjóðatollastofnuninnar um tollflokkun. Það skiptir máli fyrir traust í milliríkjaviðskiptum Íslands að ákvarðanir stjórnvalda sveiflist ekki eftir duttlungum sérhagsmunahópa, heldur sé farið að alþjóðlegum skuldbindingum,“ segir í bréfi FA.

Í bréfinu segir að því verði illa trúað að núverandi ríkisstjórn hyggist halda áfram þeim „stjórnsýslufarsa“ sem hafi einkennt tollflokkunarmálið í tíð fyrrverandi ríkisstjórnar, þar sem látið hafi verið undan kröfum sérhagsmunaaðila í landbúnaði, gengið gegn áliti tollflokkunarsérfræðinga Skattsins þannig að þeir sögðu sig frá málinu, gögnum verið stungið undir stól og þeim meðal annars leynt fyrir dómstólum og stjórnsýslulög brotin á félagsmanni FA, sem flutti inn vöruna sem um ræðir, með því að halda ítrekað frá honum gögnum málsins. 

„Nú þykir FA einfaldlega kominn tími til að fara að lögum og alþjóðasamningum,“ segir í bréfi félagsins til ráðherra.

Búast ekki við að viðræðum verði lokið í vor

Þá bendir FA á að fyrir liggi að atvinnuvegaráðuneytið hafi lagt til við Bændasamtök Íslands að gildistími núverandi búvörusamninga verði framlengdur út árið 2027. 

„Fyrir vikið mun viðræðum um búvörusamninga væntanlega alls ekki ljúka nú í vor. Þetta lá fyrir opinberlega snemma í nóvember, áður en ráðuneytið sendi ESA ofangreint erindi, og verður bréfið enn furðulegra í því ljósi.“