Þingheimur á einu máli um að karlar þurfi að standa upp og axla ábyrgðina

„Hver er raunveruleg staða kvenna í samfélagi sem sættir sig við jafn víðfeðmt kynbundið ofbeldi eins og kemur fram í þessum fjölmörgu frásögnum? Hversu margar konur hafa jafnvel hrökklast frá vinnustöðum sínum, verið haldið niðri og sagt að þegja,“ spurði Albertína Friðbjörg Elíasdóttir, upphafsmaður sérstakrar umræðu á þingi um kvenfrelsisbyltinguna #metoo, sem tröllriðið hefur hinum vestræna heimi undanfarnar vikur.

Konur í stjórnmálum stigu fram fyrir um mánuði og sögðu frá kynbundnu ofbeldi í sinn garð. Síðustu þrjár vikur hafa ellefu hópar til viðbótar stigið fram með svipaðar sögur. Samkvæmt Jafnréttisstofu hafa 4.609 konur skrifað undir yfirlýsingar þar sem kynbundnu ofbeldi og áreitni er mótmælt. Að auki hafa fylgt þessum yfirlýsingum 616 frásagnir af slíku ofbeldi. Fleiri hópar eru að undirbúa sams konar aðgerðir.

Til andsvara var dómsmálaráðherra, Sigríður Á. Andersen. Sagði hún umræðuna afar þarfa og að ríkisstjórnin ætli að vinna að fjölda mála til að efla kvenfrelsi svo kynbundið ofbeldi myndi minnka.

Þorsteinn Sæmundsson, þingmaður Miðflokksins, segir hafa verið hrollvekjandi að fylgjast með og að sjá koma fram í dagsljósið svo margar óhugnanlegar sögur kvenna og ofbeldi í þeirra garð. „Það hefur verið hrollvekju líkast að heyra frásagnir kvenna og fá vitneskju um kynferðislegt ofbeldi gagnvart svo mörgum konum að það er nánast óhugsandi. Ég dái hugrekki þeirra og hreinskilni,“ sagði Þorsteinn. „Þær eru lýsingar á mannfyrirlitningu og ofbeldishneigð og birta mynd af ástandi sem er óverjandi og öllum karlmönnum til skammar.“

Andrés Ingi Jónsson var annar þingmaður VG sem tók þátt í umræðunum og sagði þingið verða að taka sig á. „Nú stendur það upp á okkur að breyta samfélaginu til hins betra,“ sagði Andrés Ingi. „Við skulum fagna því að #metoo hafi kveikt umræðuna og gert okkur öll að femínistum. Nú skulum við öll halda áfram að vera femínistar og skila af okkur raunverulega bættu samfélagi.

Árið 2017 sögulegt

Hanna Katrín Friðriksson, þingmaður Viðreisnar, segir árið sem nú er senn á enda fara í annála sem árið þar sem konur rufu þögnina um kynferðislegt ofbeldi, áreitni og valdbeitingu. Þegar konur stigu fram lyftu þær grettistaki og gáfu tóninn á þann hátt að við getum ekki annað en haldið áfram þeirri vegferð að bættri menningu og meiri virðingu í samskiptum kynjanna. Einnig sagði hún ofbeldi vera ofbeldi, sama hvernig á það er litið.

„Í fyrsta lagi er það tómt mál að tala um að við Íslendingar búum í velferðarsamfélagi þegar það er hluti af veruleika kvenna og til þessa hluti af viðurkenndum veruleika kvenna að upplifa ofbeldi í leik og starfi. Auðvitað er kynbundið ofbeldi ekkert annað en ofbeldi. Það er engin ástæða til að setja annan merkimiða á það, einhvern merkimiða sem ætlað er að draga úr alvarleikanum og afleiðingunum, ætlað að hjúpa gjörninginn einhverju glensi, einhverri stemningu. Það er bara nóg komið,“ sagði Hanna Katrín.

Kallar eftir aðgerðum

Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingkona VG, sagði viðbrögð þurfa að vera sterkari við þessari byltingu og minntist hún sérstaklega á stjórnarmenn leikhúsanna og Ríkisútvarpsins í ræðu sinni.

„Ég auglýsi eftir raunverulegum og skýrum viðbrögðum, bæði einkaaðila og opinberra stofnana, við þeim frásögnum sem komið hafa fram. Það er ekki nóg að segjast ætla að vera með viðbrögð og skoða og rýna og kanna og kynna, heldur þarf að koma fram með viðbrögð með áþreifanlegum hætti.Þar þarf ríkisstjórn Íslands að vera í fararbroddi með skýr skilaboð og enn skýrari aðgerðir á öllum sviðum,“ sagði Rósa Björk.