Grænlendingar hafna loftlagssáttmálanum

Grænlensk stjórnvöld hafa ákveðið að standa utan við loftlagssáttmála Sameinuðu þjóðanna þar sem þau telja hann þrengja möguleika Grænlendinga til iðnvæðingar og efnahagslegs sjálfstæðis. Þetta átti þátt í því að Bandaríkjaforseta og leiðtogum Norðurlandanna mistókst að gera sérstakan norðurslóðasáttmála í Washington í síðustu viku.

Þessi afstaða Grænlendinga er afar neyðarleg fyrir ímynd loftlagssáttmálans í ljósi þess að Ban Ki-moon, aðalritari Sameinuðu þjóðanna, fór í sögulega heimsókn til Grænlands fyrir tveimur árum um hávetur til að beina sjónum að loftlagsvanda jarðar. Aðalritarinn ferðaðist um á hundasleða og veiddi fisk í gegnum vakir með heimamönnum til að vekja athygli á því hvaða áhrif bráðnun hafíss gæti haft á lífsskilyrði þjóða á norðurslóðum.

Aðalritarinn virðist þarna hafa misreiknað vilja grænlenskra stjórnvalda því þau hafa ákveðið að nýta svæðisbundinn rétt sinn til að standa utan við skuldbindingar sáttmálans. Kjarni málsins er nefnilega sá að þau telja leiðina til efnahagslegs sjálfstæðis ekki felast í því að aka um á hundasleðum og veiða fisk í gegnum vakir heldur fremur með námagreftri úr fjöllum, eins og við bæinn Narssaq, sem talið er geyma úran. Grænland og landgrunn þess eru einnig talin auðug af eðalmálmum og olíu.

Í yfirlýsingu Grænlendinga er lýst megnri óánægju með að í lokatexta Parísarsáttmálans hafi ekkert tillit verið tekið til óska frumbyggjaþjóða til efnahagsþróunar.

Danska blaðið Politiken fjallar nánar um það sem virðist vera þversögn; að meðan ísinn bráðni þá segi Grænland nei við sáttmálanum. Þar kemur fram að núverandi áætlanir Grænlendinga um námavinnslu, olíuleit og iðnaðaruppbyggingu muni hugsanlega tvöfalda losun þeirra á gróðurhúsalofttegundum. Aðild þýði að loftlagssáttmálinn muni refsa fyrirtækjum sem vilji hefja orkufreka námavinnslu eða aðra auðlindanýtingu á Grænlandi.

Þessi afstaða Grænlendinga hafði meðal annars þau áhrif að áform um að Bandaríkjaforseti og leiðtogar Norðurlandanna gerðu sérstakan norðurslóðasáttmála í síðustu viku urðu að engu. Politiken segir að dönsk stjórnvöld og norsk hafi sagt nei.