Krefja borgina um hættulaust kurl á gervigrasvellina án tafar

„Ef við getum ekki breytt þessu, þá er ekki hægt að breyta neinu,“ segir Freyr Hermannsson foreldri í Reykjavík. Hann er einn fjölmargra foreldra í höfuðborginni sem skora á borgaryfirvöld að skipta út þeim gervigrasvöllum borgarinnar þar sem notað hefur verið kurl úr úrgangsdekkjum. Krafan er nýtt gervigras með hættulausu kurli fyrir börnin og krefjast þau viðbragða án tafar.

„Ég er ótrúlega ánægður með að fólk sýni óánægju sína með jafn afgerandi hætti,“ segir Freyr.

Læknafélags Íslands ályktaði um málið haustið 2010 eða fyrir fimm árum. Þar var skorað á stjórnvöld að banna gúmmíkurl „sem inniheldur krabbameinsvaldandi efni og önnur eiturefni, á íþrótta- og leiksvæðum.“

Í niðurlagi ályktunarinnar segir: 

Nauðsynlegt er að ástand þessara mála verið kannað nú þegar til hlítar hérlendis. Þá þarf tafarlaust að setja strangar reglur eða lög um notkun gúmmíkurls, þar með að notkun á gúmmíkurli úr ónýtum dekkjum verði bönnuð með öllu nú þegar á leikvöllum og gervigrasvöllum hérlendis.

Rætt var við Þórarinn Guðnason í hádegisfréttum Bylgjunnar haustið 2010.

Freyr segir ótrúlegt að ekkert hafi verið gert síðan. Enn séu vellir á vegum Reykjavíkurborgar með dekkjakurli sem ekki hafa verið endurnýjaðir og ekki er heldur á dagskrá að endurnýja þessa velli, jafnvel þótt þeir séu orðnir úrsérgengir.

Hann hafi grennslast fyrir og komist að því að málið var skoðað á fundi borgarstjórnar. Þar hafi verið tekin fjárhagslega skynsamleg ákvörðun um að gera ekki úrbætur að sinni heldur leyfa völlunum að renna sitt skeið og endurnýja þá í kjölfarið.

Stofnaður hefur verið Fésbókarhópurinn „Nýjan völl án tafar. Öll dekkjarkurl til grafar“ og hafa á sjötta hundrað manns gengið í hópinn á innan við sólarhring.

Gengur ekki upp

„Það er ótrúleg óánægja með þetta,“ segir Freyr. Dekkjakurlið sé ekki eitthvað sem eigi að bjóða upp á í nærumhverfi fólks. Hvað þá þar sem börn eru að leika sér. Freyr nefnir dæmi af eigin heimili sem sé stórskrýtið þegar það er skoðað í stærra samhengi. Hann hafi hætt að nota plast á heimilinu, hluti á borð við Tupperware, en noti glerkrukkur í staðinn.

„Svo sendi ég strákinn á fótboltaæfingar og læt hann rúlla sér upp í þessu. Þetta gengur ekki upp.“

Lausnin sé ekki að taka börnin af æfingum heldur að taka vandamálið, dekkjakurlið, frá börnunum.

„Við verðum að senda þau skilaboð að þetta sé ekki í lagi. Það er okkar hlutverk. Maður heldur að kerfið passi upp á okkur en það er ekki þannig. Af og til þarf að benda okkar kjörnu fulltrúum á hvað við viljum leggja áherslu á.

Einnig sparkvellir um allt land

Ekki liggur fullkomlega ljóst fyrir hve margir vellirnir eru á höfuðborgarsvæðinu. Freyr segir að í það minnsta sé um að ræða gervigrasvelli Fylkis, Fram í Safamýri og KR-völlinn. Auk þessara stóru valla voru byggðir 111 litlir gervigrasvellir, svokallaðir sparkvellir, um land allt á vegum Knattspyrnusambands Íslands á árunum 2004-2008. Þar lagði KSÍ til gervigras en sveitarfélögin sáu um uppsetningu og annast viðhald.

Í umfjöllun RÚV um dekkjakurl á dögunum kom fram að í Reykjavík hefur verið skipt út gervigrasi á meirihluta sparkvalla. Í hinum stóru sveitarfélögunum væri búið að skipta um á einum velli af níu í Kópavogi en stefnt að endurnýjun þeirra allra. Engar upplýsingar bárust frá Hafnarfirði, Fjarðarbyggð og Akureyri.

Fulltrúi Sjálfstæðisflokksins lagði fram tillögu á fundi Íþrótta- og tómstundaráðs í síðustu viku þar sem skorað var á borgarráð og skrifstofu eigna og atvinnuþróunar (SEA) að samþykkja fjárveitingu til endurbóta á þeim völlum sem eru með dekkjakurl á yfirborði og setja þess í stað viðurkennt gæðagras og gúmmí sem uppfylla heilbrigðis- og umhverfiskröfur. Tillögunni var frestað.

Lítill kostnaður á æfingu hvers barns 

Freyr segir að búið sé að boða Dag B. Eggertsson borgarstjóra og S. Björn Blöndal, formann borgarstórnar, á fund á í KR-heimilinu í Frostaskjóli á sunnudaginn klukkan 20. Hann reikni með að foreldrar fjölmenni á fundinn en málið snerti fleiri en foreldra barna sem spili fótbolta í dag.

„Við viljum beina þessu til foreldra barna í leikskóla, ömmu þeirra og afa og líka til barnanna. Það er engin ástæða til að hræða neinn. Skilaboðin sem við erum að senda til þeirra eru þau að við séum að berjast fyrir bættum velli, ekki að þau séu að spila á ónýtum velli.“

Ljóst er að kostnaðurinn við að skipta um gervigras á stórum keppnisvelli hleypur á milljónum ef ekki tugum milljóna.

„Krónutala getur litið út fyrir að vera há,“ segir Freyr. Hins vegar sé kostnaðurinn ekki svo mikill ef horft er til þess að góður gervirgrasvöllur gefi fólki kleyft að stunda fótbolta nánast allan ársins hring. Sé kostnaðurinn brotinn niður í per æfingu og á hvert barn þá sé um hverfandi kostnað að ræða.

Börnin eigi að njóta vafans

Óumdeilt er að efni í dekkjunum eru hættuleg en þó virðast ekki hafa gerðar rannsóknir sem staðfesti skaðsemi kurlsins.

„Að mínu mati er sönnunarbyrðin í hina áttina,“ segir Freyr. Þeir sem hafi varið reykingar í gegnum árin hafi lengi falið sig á bak við að ekki hafi verið búið að sanna skaðsemina.

„Börnin þurfa að njóta vafans,“ bætir hann við. Ekki eigi að banna börnum að fara á umrædda velli en þó verði að kappkosta að breyta þeim sem allra fyrst.