Val­kvætt sam­hengi Ás­dísar svo hún geti teiknað upp réttu fyrir­sögnina

Nýlega var settur á laggirnar spretthópur um fjárhagsaðstoð og stuðningskerfi Kópavogsbæjar sem á að hafa „það hlutverk að rýna fyrirkomulag, reglur, verkferla og framkvæmd fjárhagsaðstoðar og annarra stuðningskerfa Kópavogsbæjar.“ Bæjarráð samþykkti tillöguna um að stofna hópinn samhljóða enda var megináhersla lögð á að skoða skyldi hvort kerfið væri gagnsætt, samræmt og þjónaði fólkinu sem á því þarf að halda og hinn hlutinn af tillögunni gekk út á að skoða hvort nokkuð bæri á misnotkun á kerfinu. Að mínu mati þótti þetta vísun til þess að hér væru í gangi góð vinnubrögð þar sem mögulega væri grunur um einhverjar misfellur og að hér væri þverpólitísk sátt um að skoða, í samstarfi við starfsmenn bæjarins, kerfið út frá ólíkum öngum.

Nokkrum dögum síðar opnaði ég vefmiðla yfir kaffibollanum og svelgdist á þegar ég las viðtal við Ásdísi Kristjánsdóttur, bæjarstjóra og oddvita Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi, á Mbl.is. Þar fór hún yfir þær fregnir að þessi spretthópur hefði verið stofnaður og tildrög hans. Í viðtalinu fór hún jafnframt yfir forsendur sem ekki þótti ástæða til að tiltaka í gögnum sem bárust bæjarráði, meðal annars mikla hækkun á hlutfalli erlendra ríkisborgara meðal þeirra sem þiggja fjárhagsaðstoð hjá Kópavogsbæ frá árinu 2021.

Þessu var slegið upp í undir fyrirsögninni „Útlendingar nú 71% þeirra sem að fá fjárhagsaðstoð” og jafnframt haft eftir Ásdísi að ekkert benti til þess að misnotkun væri að eiga sér stað, en að hún vildi meina að fleiri væru að sækja í stuðning sveitarfélagsins en áður.

Umræðunni lauk þó ekki þar. Daginn eftir birtist viðtal við bæjarstjóra á Vísi undir fyrirsögninni „Skoða hvort útlendingar þurfi að bíða eftir fullri aðstoð“. Þar kemur fram að til skoðunar sé hvort fólk þurfi að hafa búið á Íslandi í tiltekinn tíma áður en það eigi rétt á fullri fjárhagsaðstoð og vísar bæjarstjóri þar meðal annars til danskra reglna. Á sama tíma tekur hún aftur fram að engar vísbendingar séu um misnotkun á kerfinu.

Gögnin sýna aðra mynd

Ég óskaði í kjölfar þessa viðtals við bæjarstjóra og fréttaflutnings um málið eftir gögnunum sem liggja að baki þessum fullyrðingum. Ég fékk í hendurnar samanburð milli fyrstu sjö mánaða ársins 2021 og 2026 og þær tölur sýna að þrátt fyrir að nú þiggi fleiri erlendir ríkisborgarar fjárhagsaðstoð frá bænum þá sýna gögnin ekki sambærilega aukningu í heildarútgjöldum sveitarfélagsins og ætla mætti af þeirri mynd sem dregin hefur verið upp í umræðunni.

Fjölgun hlutfalls erlendra ríkisborgara af þeim sem þiggja fjárhagsaðstoð frá Kópavogsbæ þarf svo jafnframt að setja í samhengi. Verið er að bera saman tölur frá 2021 við tölur frá 2026, en ástæða þess að einmitt þessi ártöl eru borin saman liggur ekki ljós fyrir. Það sem liggur þó ljóst fyrir er að miklar samfélagslegar breytingar hafa orðið á síðastliðnum fimm árum og þessi gögn verður að skoða út frá því. Bæði hefur innflytjendum fjölgað á Íslandi almennt og auk þess tók Ísland á móti fjölda flóttafólks í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu.

Undirrituð tók fyrst sæti í bæjarstjórn Kópavogs í júní og er ef til vill enn þá að læra á það hvernig pólitík virkar. En ég tek hlutverk mitt og okkar sem sitjum í bæjarstjórn alvarlega og eitt af því sem skiptir mig máli er að við segjum satt og rétt frá. Það er ábyrgðarhlutverk að stýra sveitarfélagi og mikilvægt að ákvarðanir sem teknar eru á vettvangi nefnda og ráða á vegum bæjarins séu teknar út frá réttum gögnum. Það er ekki síður mikilvægt að gögn séu ekki slitin úr samhengi og þeim varpað fram í fjölmiðlum með þeim hætti að þau gefi villandi mynd af stöðunni og ýti þar með undir tortryggni í garð ákveðinna viðkvæmra hópa.

Við í Samfylkingunni viljum frekar hvetja bæjarstjóra Kópavogs til að beina sjónum sínum að því hvers vegna sífellt stærri hópur fólks af erlendum uppruna þarf að reiða sig á fjárhagsaðstoð Kópavogsbæjar og skoða nánar hvernig megi grípa fyrr inn í með virkniúrræðum, félagsráðgjöf, íslenskukennslu og öðrum leiðum til að styðja við inngildingu og virka þátttöku í samfélaginu.

Við viljum hjálpa íbúum bæjarins, ekki mála upp ósanngjarnar myndir af þeim í fjölmiðlum til að fóðra pólitíska orðræðu sem lítil, og sennilega engin, innistæða er fyrir.

Höfundur er bæjarfulltrúi Samfylkingar í Kópavogi.