Tæki­færið er núna

Á laugardag verður ein mikilvægasta atkvæðagreiðsla sem Íslendingar hafa tekið þátt í. Úrslitin gætu orðið tvísýn. Ef niðurstaðan verður JÁ hefur þjóðin valið að halda tækifærum sínum opnum. Tækifæri sem fela meðal annars í sér:

• Alvöru gjaldmiðil með lægri vöxtum og áhættuálagi
• Efnahagslegan stöðugleika og aukinn fyrirsjáanleika
• Lægra vöruverð, aukna samkeppni og bætt lífskjör
• Að eflaöryggi gegn náttúruhamförum og ytri ógnunum
• Að tryggja sjálfstæði landsins og fullveldi
• Að fullt tillit verði tekið til sérstöðu landsins
• Aukin áhrif á gerð regluverks sem við innleiðum

Evrópusambandið er samband fullvalda lýðræðisríkja. Talið er að samningsstaða Íslands hafi aldrei verið betri m.a. vegna aukins áhuga á norðurslóðum, að Noregur og Bretland eru fyrir utan sambandið og að Ísland yrði hvatningin fyrir Noreg að ganga inn í Evrópusambandið. Aðildarsamningur gæti orðið mjög hagfelldur fyrir Ísland. Þegar samningur lægi fyrir, yrði hann borinn undir þjóðina í annarri atkvæðagreiðslu.

Lægri vextir og aukinn stöðugleiki með evru

Nú eru vextir hér á landi himinháir sem er ekki bjóðandi almenningi né fyrirtækjum í landinu. Slíkir okurvextir valda efnahagslegri stöðnun og verða m.a. til þess að ungt fólk flytur síður heim úr námi og stór hluti sérverslunar flyst smám saman úr landi. Ókostir krónunnar og hvernig hún mismunar almenningi og fyrirtækjum kemur skýrt fram í þeirri staðreynd að sum þeirra nýta evru í uppgjörum og fjármögnun á meðan öðrum er það bannað.

Líta má á verðtryggða krónu sem sérstakan gjaldmiðil. Hér á landi eru leigufélög og einstaklingar sem hafa hag af því að gera samninga í verðtryggðri krónu. Þetta fyrirkomulag gerir það að verkum að mánaðarlega hækkar húsaleigan sjálfvirkt. Hækkunin getur verið vegna þátta sem eru alls ótengdir fasteignaverði, t.d. hækkun flugfarmiða. Þannig verður verðtryggð króna nokkurskonar sjálfvirk peningavél hjá leigusölum. Stöðugur gjaldmiðill myndi koma í veg fyrir slíkt.

Það væri mikil breyting til batnaðar ef Íslendingum auðnaðist að taka upp næststærsta gjalmiðil heims í stað krónu sem er einn sá minnsti og sérstaklega kostnaðarsamur. Fyrrverandi seðlabankastjóri hefur sagt að æ erfiðara sé að halda úti sjálfstæðri peningastefnu fyrir svo smáan gjaldmiðil. Innleiðing evru í stað krónu með stuðningi evrópska seðlabankans ætti ekki að taka nema nokkur ár. Vaxtalækkunin gæti hafist með trúverðugri leið að evru, jafnvel fljótlega eftir aðild og áhættuálag myndi lækka þegar peningastefnan lægi fyrir.

Framtíðarsýn og möguleikar

Þegar aðildarsamningur liggur fyrir geta Íslendingar tekið afstöðu sem byggir á staðreyndum. Slíkur samningur lýsir tækifærum sem aðildin myndi færaokkur. Það má teljast einkennilegt að vilja ekki sjá möguleika landsins í aðildasamningi. Það vekur athygli að einstaklingar sem hafa verið á móti ýmsum öðrum framfaraskrefum svo sem aðild að NATO, EFTA og EES séu jafnframt á móti því að Íslendingar kanni samningstöðu sína gagnvart Evrópusambandinu. Vantar ekki alla framtíðarsýn í slík viðhorf?

Viðhorf vinaþjóða

Vinaþjóðir okkar meta það greinilega mikils að vera hluti af sambandi þjóða með sameiginleg gildi og sambærilega hagsmuni. Um þrír af hverjum fjórum íbúum innan ESB telja aðildina hafa fært landi sínu raunverulegan ávinning samkvæmt nýlegri könnun. Í Svíþjóð hefur stuðningur við ESB-aðild farið vaxandi síðustu ár og mælist á bilinu 75-85% samkvæmt Eurobarometer og sænsku tölfræðistofnuninni (SCB). Það er talsvert hærra en þegar Svíar kusu um aðild árið 1994. Danir hafa verið í ESB frá 1973 og hafa jafnan mælst með einn mesta stuðning allra aðildarþjóða, allt að 85% Dana eru ánægð með ESB. Í Finnlandi hefur stuðningur við ESB-aðild aukist og er nú 75-80%.

Tækifærin

Ísland hefur innleitt um þrjá fjórðu af meginreglum ESB í gegnum EES. Fyrir utan þessar meginreglur eru ýmsar tímabundnar reglur sem teljast ekki með meginreglum. Því má segja að við séum nú að stórum hluta innan meginreglna sambandsins án þess að hafa þar áhrif.

Með aðild að ESB hefði Ísland rödd og áhrif meðal annars með því að ráðherrarokkar sætu í ráðherraráði sambandsins og í leiðtogaráðinu. Auk þess hefði Ísland einn framkvæmdastjóra, dómara við Evrópudómstólinn og sex þingmenn á Evrópuþinginu sem þýðir að íslenskur kjósandi hefði þar 13 sinnum meira vægi en sá þýski. Smáríki hafa því hlutfallslega mun meira vægi en þau stóru.

JÁ á laugardaginn opnar á möguleika til að sjá hvaða tækifæri bjóðastframtíðarkynslóðum landsins.

JÁ er svarið ef þú vilt hagfelldan aðildarsamning sem færir okkur bætt lífskjör, stöðugleika og aukið öryggi.

Höfundur er formaður Viðreisnar á Seltjarnarnesi.