Já til að sjá – áhættuspil?

Hvað gæti Ísland fengið út úr ESB-viðræðum sem við vitum ekki nú þegar? Harla lítið. Grunnskilmálarnir liggja fyrir. Við fengjum fulla aðild að innri markaði ESB og stefnt yrði að upptöku evru þegar skilyrði þess væru uppfyllt. Á móti þyrftum við að framselja hluta fullveldisheimilda okkar og lúta sameiginlegum reglum ESB, meðal annars í sjávarútvegi, landbúnaði og utanríkisviðskiptum.

Aðildarviðræður eru enda ekki hefðbundnar samningaviðræður tveggja jafnsettra aðila. ESB tekur sjálft fram að regluverk sambandsins sé ekki til samninga. Umsóknarríkið þarf að laga lög og stjórnsýslu að því. Samið er fyrst og fremst um útfærslur, tímasetningar og hugsanlegar tímabundnar undanþágur.

Stóra spurningin er því einföld: Til hvers ætti ein ríkasta og farsælasta þjóð heims að leggja í margra ára óvissuleiðangur til að semja um réttindi og yfirráð sem hún hefur að verulegu leyti nú þegar?

En sakar nokkuð að tékka?

Í fljótu bragði hljómar saklaust að halda áfram með umsóknina frá 2009, bara til að sjá hvað býðst. Vandinn er fórnarkostnaðurinn.

Að laga íslensk lög og stjórnsýslu að regluverki ESB er risavaxið verkefni sem gæti tekið mörg ár. Stór hluti stjórnsýslunnar færi í þá vinnu og hik og tafir gætu orðið á öðrum mikilvægum ákvörðunum. Óvissan gæti jafnframt sett fjárfestingar í bið, ekki síst í sjávarútvegi og landbúnaði.

Viðræðurnar gætu einnig dregist á langinn. Ísland myndi sækjast eftir sérlausnum á viðkvæmum sviðum og óvíst er hvort samningur næðist sem bæði ESB og meirihluti Íslendinga gætu sætt sig við. Á meðan liðu árin.

Enginn þriðji kostur

Á kjörseðlinum stendur já eða nei. Já setur af stað aðildarferli sem hefur inngöngu í ESB að markmiði. Þess vegna er „já til að sjá“ enginn raunverulegur þriðji kostur.

Kjósendur ættu því að kynna sér fyrirfram hvað aðild felur í sér og greiða atkvæði samkvæmt því. Sá sem telur kosti aðildar vega þyngra en gallana segir já. Sá sem telur fórnarkostnaðinn of mikinn segir nei.

Hvers vegna ég segi nei

Sjálfur tel ég gildi ESB að mörgu leyti samrýmast íslenskum gildum. Mín meginástæða fyrir nei-i er önnur: Ég er ekki tilbúinn að tefla fullveldisheimildum Íslands og forræði yfir auðlindum þjóðarinnar í tvísýnu fyrir óljósan ávinning sem hugsanlega kæmi í ljós síðar – jafnvel þótt hann yrði gerður upp í evrum.

Höfundur er framhaldsskólakennari.