Af sann­leiks­ást og vinnuréttindum

Mér hefur undanfarið verið æ oftar hugsað til Gróu gömlu á Leiti og séð hana fyrir mér liggjandi á meltunni og strjúkandi vömbina af ánægju með allan hálf-sannleikann sem nú ræður ríkjum í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar.

Satt að segja hefur það komið mér á óvart þegar fólk sem ég veit að er bæði vel gefið og lesið, heldur blákalt fram „staðreyndum“ eins og þær séu heilagur sannleikur. Því miður er þetta á báða bóga þó ég upplifi að sannleiksástin sé síður ríkjandi hjá þeim sem ætla að segja nei.

Í aðdraganda afgreiðslu Alþingis á því hvort fara ætti í þjóðaratkvæðagreiðslu var hamrað á því að þingmenn hefðu ekki nægar upplýsingar og kallað var eftir þeim endalaust. Nú vita allt í einu allir allt og rúmlega það; þeir vita hvað samningur sem ekki er byrjað að semja um mun innihalda.

Á dögunum rakst ég á afar áhugaverða samantekt um þau ákvæði EES-samningsins sem Ísland hefur þegar innleitt í löggjöf sína á sviði vinnumarkaðsmála. Þar sem ég kem úr þeim geira atvinnulífsins finnst mér þetta sérlega athyglisvert. Um leið vekur það hjá mér spurningar um afstöðu forystufólks verkalýðshreyfingarinnar til hugsanlegra samningaviðræðna. Ég hafði í barnslegri einfeldni minni haldið að þessi réttindi væru fyrst og fremst afrakstur dugnaðar íslenskrar verkalýðshreyfingar en þau byggja á EES-regluverki eða hafa verið styrkt með því, samhliða íslenskri löggjöf og kjarasamningum.

Rótgróin réttindi

Meðal þeirra réttinda sem EES-samningurinn hefur tryggt eða styrkt eru rétturinn til að vinna, búa og stunda nám í öðrum EES-ríkjum, gagnkvæm viðurkenning starfsréttinda og sameiginlegar lágmarksreglur um vinnutíma og hvíld. Þá má einnig nefna rétt foreldra til foreldraorlofs, launavernd við gjaldþrot atvinnurekenda og vernd starfsréttinda þegar fyrirtæki skipta um eigendur. Þetta eru allt rótgróin réttindi sem fæstir myndu vilja vera án.

Auk þessa hafa verið innleidd í okkar lög ákvæði um fjórtán daga rétt til að hætta við netkaup, réttur vegna gallaðrar vöru og blekkjandi söluaðferðum og vernd kaupenda pakkaferða og bætur og aðstoð vegna seinkaðs flugs. Loks má ekki gleyma Evrópska sjúkratryggingakortinu sem hefur heldur betur hjálpað mörgum á ferðum sínum innan Evrópu.

Það er kominn tími til að horfa á staðreyndir og hætta að fóðra Gróu gömlu á Leiti. Evrópa logar ekki stafna á milli og hér mun smjör ekki drjúpa af hverju strái verði af inngöngu í Evrópusambandið. Mikið hefur verið talað um fullveldisframsal og jafnvel framsal dómsvalds sem er þvæla. Allt of lítið er talað um hversu hátt hlutfall íbúa til dæmist á Norðurlöndum eru ánægt með veru sína í sambandinu. Þá bíða Norðmenn spenntir eftir því hvað verður hér á landi.

Ég trúi því að skynsemin muni ráða þegar kemur að atkvæðagreiðslunni svo við fáum að sjá hvað samið verður um og taka þá upplýsta ákvörðun í annarri atkvæðagreiðslu um hvort okkur hugnist þetta samstarf.

Höfundur er fyrrverandi framkvæmdastjóri